Yaklaşım Logo

Yurt İçinde Mukim Şirketin Serbest Bölgedeki Şubesinden Elde Edilen Kazancın Vergilendirilmesi

Yazar: Ali EKMEN*

Yaklaşım / Nisan 2022 / Sayı: 352

I- GİRİŞ

Dünya üzerinde her ticaret bölgesinin sınırları ve kendine has kuralları vardır. Ülkelerin mevzuatları tarafından belirlenen bu kurallara göre ticaret ilişkileri gerçekleştirilir. Bu sınırlarla farklı yönlerden ayrılan serbest bölgeler ise avantajları oldukça fazla olan, hacmi yüksek yerlerdir. Bu bölgeler, serbest ticaret anlaşması olan, ticareti kapsayan bölgelerdir. Böylelikle firmalar ticaret engellerini aşarak, mal ve hizmet ticaretini artırabilirler. Serbest ticaret bölgesi, üye ülkeleri serbest ticaret anlaşması imzalamış olan bir ticaret bloğunu kapsayan bölgedir. Bu tür anlaşmalar, ticaret engellerini, ithalat kotalarını ve tarifelerini azaltmak ve birbirleriyle mal ve hizmet ticaretini artırmak için en az iki ülke arasındaki işbirliğini içermektedir.

Bu çalışmada, serbest bölgede bulunmayan ve yurtiçinde faaliyet gösteren şirketlerin serbest bölgelerde şube açmaları halinde, söz konusu şubelerde defter kayıtlarının döviz cinsinden mi yoksa Türk Lirası cinsinden mi tutulması gerektiği, yasal defterlerin Türk Lirası cinsinden tutulması halinde kur farklarının durumu ile serbest bölgede ifa edilen hizmetler karşılığında elde edilen satış hasılatlarının kurumlar vergisi ve katma değer vergisi (KDV) karşısındaki durumu incelenecektir.

II- SERBEST BÖLGEDE YER ALAN ŞUBEDE FAALİYETTE BULUNAN MÜKELLEFİN KURUMLAR VERGİSİ VE KDV İSTİSNASI İLE DEFTER KAYDI

Serbest bölgelerde sanayi ve ticari faaliyetler için ülkede sağlanandan daha geniş muafiyet ve teşvikler tanınmaktadır. Paydaşlar rahatlıkla bu serbest bölgelere gidip alışveriş yapabilirler. Ancak; serbest bölgelerden alınan mallar bölge dışına çıkarılmak istenildiğinde yasalarda belirtilen yükümlülüklerin gerçekleştirilmesi gerekir. Aynı durum serbest bölgelere gidip ticaret yapmak isteyenler içinde geçerlidir. Bu bölgelere eşya giriş çıkışlarında Serbest Bölge İşlem Formu düzenlenmek zorundadır.

Serbest bölgede şubesi bulunan firmaların bu şubelerden elde ettikleri kazançların vergilendirilmesine yönelik usuller aşağıdaki başlıklar halinde açıklanmıştır.

A- 5520 SAYILI KURUMLAR VERGİSİ KANUNU UYGULAMASI

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6. maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun Geçici 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, 06/02/2004 tarihine kadar (bu tarih dahil) serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere faaliyet ruhsatı almış mükelleflerin, ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetler dolayısıyla elde ettikleri kazançların gelir veya kurumlar vergisinden müstesna olacağı; aynı maddenin ikinci fıkrasının 6772 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle değişmeden önceki (a) bendinde de serbest bölgelerde üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançlarının Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergileme döneminin sonuna kadar gelir veya kurumlar vergisinden müstesna tutulduğu hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 6772 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle 3218 sayılı Kanun’un Geçici 3. maddesinin ikinci fıkrasında;

“Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın vergilendirme döneminin sonuna kadar;

a) Serbest bölgelerde üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları ile serbest bölgelerde, bakım, onarım, montaj, demontaj, elleçleme, ayrıştırma, ambalajlama, etiketleme, test etme, depolama hizmeti alanlarında faaliyette bulunan ve hizmetin tamamını Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara veren hizmet işletmelerinin, söz konusu hizmetlere konu malların serbest bölgelerden Türkiye’ye herhangi bir şekilde girişi olmaksızın yabancı bir ülkeye gönderilme…

Diğer Yazılar
Görüntülenme Sayısı