Resmi ücretle gerçek ücretin farklı olması işvereni hapse sokabilir

|Posta Gazetesi| |16.01.2011|

Soru: Bir özel şirkette 2000 TL maaşla çalışıyorum. Sigortam asgari ücretten ödeniyor. Elimde bankaya verilmek üzere olan işyeri sahibinin imzasıyla maaşımın 2.000 TL olduğu yazılı bir evrak var. Şu anda da kendi isteğimle işten çıkmam için ve tazminat ödemekten kurtulmak için baskı uygulanıyor. Ne yapabilirim. Haklarım nelerdir?

Aziz İNCE

Cevap: Ücretin kanun ve iş sözleşmesine göre hesaplanıp, ödenememesi işçiye haklı nedenle iş akdini fesih hakkı verir. Ayrıca mobbinğ(psikolojik taciz) uygulaması da çalışana haklı nedenle iş akdini fesih hakkı verir. İş akdini haklı nedenle fesih ederek işten ayrılanın,  kıdem tazminatı alma hakkı vardır.  

Hem ücretinizin kanuna uygun hesaplanıp ödenmemesi, hem de psikolojik tacize maruz kalmanız, iş akdinizi hakkı nedenle fesih hakkı veriyor. Kıdem tazminatınız alarak işinizden ayrılabilirsiniz. Ancak, muhtemelen işveren kıdem tazminatınıza ödemeyecek ve iş mahkemesine dava açmak zorunda kalacaksınız. Bu durumda kıdem tazminatını alabilmek için, iddialarınızı mahkemede belge ve şahitlerle kanıtlamanız gerekir. İşverenin farklı maaş ödemesi durumunda düzenlediği ücret bordosu, “muhteviyatı itibariye yanıltıcı belge” dir. Bu durumun Maliyece tespit edilmesi halinde, işverenin hapis cezası almasına kadar uzanan yaptırımı var.  İşvereni de çok zor duruma düşürecek bir adım atmadan önce, işverenle uzlaşma yolu aramanızda yarar var.  İşverene durumu anlatın. Kıdem tazminatını ödemediği takdirde, elinizdeki belge ile şikâyet hakkınızı kullanacağınızı belirttiğinizde, işveren hakkınızı verecektir. Gerekirse bir miktarda siz fedakârlık yaparak işverenle uzlaşın. Çünkü, en kötü uzlaşma en iyi davadan daha iyidir.

Borçlanma hakkı getiren bir yasa yok

Soru: 1989-1991 yılları arasında 550 gün askerlik yaptım. 1993 yılında belediyede 4 ay çalıştım. 1997 yılında da tarım Bağ-Kurlu oldum. Halen aktif olarak tarım Bağ-Kurluyum. Yeni çıkacak kanunda sigorta başlangıcımı 1993 sigorta alabilir miyim? Yani arayı doldura bilir miyim? Ve askerlik borçlanmasını da yaparsam,  ne zaman emekli olurum?

Mithat GÖKÇE

Cevap: Tarım Bağ-Kur başlangıç tarihinizi yıl olarak vermişsiniz. Sorunuzu 1 Temmuz 1997 de Bağ-Kurlu olduğunuz varsayımına göre cevaplandırıyoruz. Askerlik sürenizi borçlanmanız halinde emekli olmak için; 25 tam yıl prim ödeme ve 55 yaş şartlarına tabi olursunuz. Prim ödemenizi 25 tam yıla tamamlayacağınız tarihte, 55 yaşınızı da dolduruyorsanız emekli olabilirsiniz.

Maalesef geriye doğru borçlanma usulü yok. Geriye doğru borçlanmaya imkân sağlayacak bir yasada gündemde değil. 1993 ile 1997 arasını borçlanamazsınız.

Erken emeklilik söylenti

Soru: 24 Eylül 1967 doğumluyum. 1984 yılında SSK lı olarak işe başladım. 8170 gün prim ödemem var. 26 yıl hizmet yılım var. Ne zaman emekli olabilirim?  Erken emeklilik yasası çıkacak diye bir söylenti var. Bu yasa çıkarsa beni ne derece etkiler.

İbrahim KORKMAZ

Cevap: Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5225 gün prim ödeme ve 48 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz dahi, 48 yaşınızı dolduracağınız 24 Eylül 2015 tarihinde emekli olabilirsiniz.

Maalesef söylentiler doğru değil. Bu sene genel seçim olacak olması, bu söylentilere yol açıyor. Sosyal güvenlikte son yıllarda yapılan düzenlemelerin tamamı emekli olmayı geciktiren, zorlaştıran ve emekli aylıklarını düşüren düzenlemeler. Bu düzenlemeler bakıldığında, erken emekliliğin uygulanan politikaya aykırı olduğu görülür.  Bize göre erken emeklilik kanunu çıkmaz. Günden de bu tür bir çalışmada yok. Ancak, yinede belli olmaz. Ola’ ki bu tür bir yasa çıkarsa buradan kapsamlı olarak duyururuz.

Yetim aylığını kaldıracak yasa çıkmaz

Soru: Acaba ilerde kız çocuklarının yetim aylığı almayacak diye bir yasa çıkar mı? Çünkü sürekli yasayı değiştiriyorlar. Ya da bekâr kız çocuğu yaş kaç olursa olsun babasının sağlık karnesinden de keserler mi?

Elif TÜRKMEN

Cevap: Türkiye Sosyal Hukuk Devletidir. Normalde kız çocuğunun yetim aylığını kaldıran yasa çıkmaz. Daha doğrusu çıkmaması gerekir. Çünkü kanun; örf, adet ve teamülden doğar. Bizde ataerkil bir aile yapısı vardır. Gelenek ve göreneklerimize göre, evlenmemiş veya evlenmiş olsa da boşanan veya dul kalan kız çocuklarına ana, baba, akraba ve Devlet sahip çıkar.

1 Ekim 2008 den itibaren kız çocuklarının 18 yaşını, orta öğrenimde 20 ve yüksek öğrenimde 25 yaşını doldurdukları tarihten itibaren ana ve babadan sağlık yardımı almalarının önü kesildi. 1 Ekim 2008 tarihi itibariyle, belirtilen yaş hadlerinin üstünde olup ana ve babasından sağlık yardımı alan kız çocuklarına da,  durumlarında değişiklik olana kadar(evlenene veya sigortalı işe girene kadar) sağlık yardımı almalarına izin verildi. Durumlarında değişiklik olduktan sonra, tekrar ana ve babalarından sağlık yardımı almalarının önüne geçildi. Yaşı ne olursa olsun ana ve babadan sağlık yardım alma dönemi 1 Ekim 2008 den itibaren sona erdi. Ancak, TBMM sinde görüşmeleri devam eden Af Kanun tasarısıyla kız çocuklarına tekrar sağlık yardımı getiriliyor. Şayet yasa tasarısı genel kurulda değiştirilmez de aynı şekilde yasalaşırsa, kız çocukları yaşına bakılmaksızın 1 Ekim 2008 den öncesinde olduğu gibi ana ve babası üstünden sağlık yardımı alacaklar.

Bağ-Kur prim borçları için ay sonuna kadar af çıkacak

Soru: Bu yıl bağ-kur prim affı çıkacak diyorlar. Ama kesin bir şey yok ortada. Sizce prim affı çıkar mı?

Emin ULU

Cevap: İlgili Kanun tasarının TBMM sinde yasalaşma süreci devam ediyor. Ay sonuna kadar çıkması bekleniyor. Rahat olun. Bağ-Kur prim borçları için af çıkması kesin. 

Beş yıl erken emekli olmak içim memuriyetten ayrılmak doğru olmayabilir

Soru: 19 Mayıs 1977 doğumluyum. Haziran 1995 den itibaren SSK lı oldum. 300 gün prim ödemem var. Daha sonra 14 Eylül 2001 tarihinde öğretmenliğe başladım. (2004 ağustos ayından itibaren 12 ay asker öğretmenlik yaptım) Ve halen devam etmekteyim. Şimdi ben hangi kanuna tabiyim. Ve mümkünse emeklilik tarihimi öğrenebilir miyim? Tavsiye edeceğiniz şunu da yapsan daha iyi olur diyebileceğiniz bir şey var mı?

Sertaç KABASAKAL

Cevap: Emekli Sandığından emekli olacaksınız. Emekli olmak için; 25 tam yıl fiili hizmet süresi ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. Ara vermeden 16 Kasım 2000 tarihine kadar çalışarak fiili hizmet sürenizi 25 tam yıla tamamlamanız şartıyla, 60 yaşınızı dolduracağınız 19 Mayıs 2037 tarihinde emekli olabilirsiniz. 

SSK başlangıcınız SSK dan emekli olmayı avantajlı kılıyor. SSK da emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5750 gün prim ödeme ve 55 yaş şartlarına tabisiniz. Memuriyetten ayrılıp en az 1260 gün sigortalı çalışarak prim ödemeniz koşuluyla, 55 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Ancak, beş yıl erken emekli olmak için, memuriyetten ayrılmak, bugünkü kanuna göre emekli ikramiyesi hakkını kaybetmek ne kadar doğru tartışılır.