Ücretin ödenmemesi veya geç ödenmesi işçiye tazminat alarak ayrılma hakkı verir

|Posta Gazetesi| |04.03.2011|

Soru: 15 Nisan 1971 doğumluyum. 31 Temmuz 1989 tarihinden beri aynı iş yerinde sigortalı olarak çalışmaktayım. 8200 primim var. Çalıştığım iş yerinden düzenli olarak maaş alamıyorum. İşten ayrılmam durumumda tazminatımı alabilir miyim?

Hasan KARATAŞ

Cevap: Ücretin iş sözleşmesine veya kanuna göre hesaplanıp ödenmemesi veya geç ödenmesi işçiye iş akdini haklı nedenle fesih hakkı verir. Ve işçi iş sözleşmesini fesih ederek kıdem tazminatı alarak işinden ayrılabilir.

Ücretinizin ödenmemesi veya geç ödenmesi nedeniyle iş akdinizi fesih edip tazminat alarak işinizden ayrılabilirsiniz. Ancak, işveren aksi iddiada bulunarak kıdem tazminatı ödemezse, ücretin geç ödendiğini mahkemede ispat etme külfeti size düşer. Askında daha kolay yoldan kıdem tazminatı alarak ayrılabilirsiniz. Çünkü,15 yıldan fazla sigortalılık süreniz ve 3600 günden fazla prim ödemeniz olduğundan, bulunduğunuz yerdeki sosyal güvenlik il müdürlüğü veya merkez müdürlüğünden alacağınız “kıdem tazminatı alabilir” yazısını işverene ibraz edip, kıdem tazminatınız alarak ayrılabilirsiniz. Bu yol daha garantili.

Torba yasa Bağ-Kurlulara SSK ya prim ödeme imkânı getirdi

Soru: Öncelikle sormak  istediğim şey şu; SSK lı bir çalışanım. Ve isim şirketi kurdum. Mecburen Bağ-Kura dönecegim. Ben başka bir yerde ssk li olarak çalişabilir miyim?  Yani hem Bağ-Kurumu yatırıp hem de ssk lı başka bir yerde çalişabilir miyim? Kafam çok karıştı. Ne yapacağımı bilmiyorum. Bu konu da yardımlarınızı bekliyorum?

Aldemir ERDEM

Cevap: Torba yasa sıkıntılarınızı gideriyor. Torba yasanın yürürlüğe girdiği 25 Kasım 2011 tarihinden itibaren önce başlayan sigorta geçerli ilkesi terk ediliyor, ve sigortanın  üstünlüğü ilkesi benimseniyor.  Bu 25 Şubat 2011 tarihinden itibaren sizin gibi 4/b sigortalısı(eski adıyla Bağ-Kur) sigortalı olması gerekenlerin sigortalı çalışarak 4/a sigortasına(eski adıyla SSK ya) prim ödeyebileceği anlamına geliyor. Sigortalı çalışarak 4/a sigortasına prim ödeyebilirsiniz.

Babanız Emekli Sandığı mensubuysa kardeşinizin aylığı kesilmez

Soru: Rahmetli olan babamın aylığını annem ile kız kardeşime bağlandı. Kız kardeşim sigortalı bir işe girerse, dul ve yetim aylığı kesilir mi? Ya da anneme mi bağlanır?

B.UZUN

Cevap: Babanızın hangi kurumdan emekli olduğunu belirtmemişsiniz. Şayet babanız emekli sandığı mensubuysa, kardeşiniz memur olmadığı sürece, sigortalı veya Bağ-Kurlu çalışması halinde yetim aylığı kesilmez. Ancak, memur olarak çalışmaya başlarsa yetim aylığı kesilir. Babanız SSK veya Bağ-Kurlu ise, kız kardeşiniz sigortalı çalışmaya başladığında yetim aylığı kesilir.

Torba yasa kurtarıyor sigortalı çalışabilirsiniz

Soru: Yazınızın birinde torba yasası Bağ-Kurlulara SSK lı çalışma olanağı sunuyor dediğinizi  okudum. Üzerimdeki restorandan dolayı basit usulde gelir vergisi mükellefiyim. Ama ben SSK lı olarak yazlı kışlı bir işte çalışmak istiyorum. Restoranı ailem işletiyor zaten. Yeni yasayla bu mümkün mü acaba?  Yoksa restoranı kapatıp Bağ-Kurdan çıkıp, SSK ya mı geçmek zorundayım?

 Şükrü ULUPINAR

Cevap: Okuduğunuz yazıda belirttiğimiz hususlar doğru. Torba yasanın yürürlüğe girdiği 25 Şubat 2011 tarihinden itibaren, “önce başlayan sigorta geçerli” ilkesi terk ediliyor, ve “sigortanın  üstünlüğü” ilkesi benimseniyor.  Bu 25 Şubat 2011 tarihinden itibaren sizin gibi 4/b sigortalısı(eski adıyla Bağ-Kur) olması gerekenlerin sigortalı çalışarak 4/a sigortasına(eski adıyla SSK ya) prim ödeyebileceği anlamına geliyor. Sigortalı çalışarak 4/a sigortasına prim ödeyebilirsiniz. Restorantı devretmenize gerek yok.

39 ayda prim ödedikten sonra Bağ-Kurdan çıkmalısınız

Soru: 13 Şubat 1962 doğumlum. 21 Şubat 1978 da sigortalı oldum. 2038 gün SSK prim ödemem var. Ve 2 aydır da Bağ-Kura prim ödüyorum. İsteğe bağlı ne zaman emekli olurum? Askerliğimi ödesem ne gibi bir avantajım olur? 

Hüsetim ÇEŞMECİ

Cevap: Askerliğinizi sigorta başlangıç tarihinden sonra yaptığınızdan borçlanma prim ödeme gün sayınızı askerlik süreniz kadar artırır. Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5000 gün prim ödeme ve 44 yaş şartlarına tabisiniz. 2902 gün daha prim ödeyerek, 2098 gün olan prim ödemenizi 5000 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Askerlik borçlanması yaparsanız, askerlik süreniz kadar az prim ödersiniz. Ancak belirttiğiniz şartlarda emekli olabilmeniz için; Bağ-Kura 54 ay(1620 gün) daha prim ödedikten sonra, Bağ-Kuru kapatıp, kalan 1282 gün prim eksiğinizi sigortalı bir işte çalışarak tamamlamalısınız. Aksi takdir de Bağ-Kur şartlarıyla yani 9000 gün prim ödeyerek emekli olma durumunda kalabilirsiniz.

Sigortalı çalışmadığınız süresince eşinizin üstünden sağlık yardımı alabilirsiniz

Soru:8 Ağustos 1966 doğumlum. 1 Haziran 1986 sigorta girişim mevcut. Şu ana kadarda ödenmiş 6990 gün primim bulunmaktadır. Askerliğimi sigorta başlangıcımdan sonra yaptım.1996 yılından 2010 yılına kadarda sigorta primlerim üst düzeyden yattı. 2010 yılının Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında tekrar bir ilaç firmasında çalıştım. En son olarak da primim 3 ay 3000 TL brüt üzerinden yattı. Ve firma Türkiye’den çekildi. O tarihten beri işsizim. Ne zaman ve ne şartlarda emekli olabilirim? Şu an sağlık yardımımda kesildi. Eşim SSK’lı. Ondan yararlanabilir miyim? Diabet hastasıyım. İnsülin kullanıyorum. Ve bu ilaçlar bildiğiniz üzere pahalı. Bu konularda bilgilendirebilirseniz çok sevinirim.

Kaan POLAT

Cevap: Öncelikle eşiniz üstünden sağlık yardımı alabileceğinizi belirtelim. Çalışmadığınız dönemde kanunen bakılmak zorunda olunan kişi olarak eşinizin sigortasından sağlık yardımı alabilirsiniz. Sigortalı çalışmaya başladığınızda veya emekli olduğunuzda sağlık yardımını kendi sigortanızdan alacaksınız.

Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5300 gün prim ödeme ve 49 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de, 49 yaşınızı dolduracağınız 8 Ağustos 2015 tarihinde emekli olabilirsiniz.

Yaş haddinden emekli olmanız için 59 yaşınızı doldurmanız gerekiyor

Soru: 22 Mart 1957 doğumluyum. Sigorta girişim 5 Şubat 1995. Ödenmiş primim 2504. 570 gün askerlik ödememi yaptım. 3600 günde hangi tarihte emekli olabilirim?

Ergun TAPAN

Cevap: Yaş haddinden emekli olmak için; 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 59 yaş şartlarına tabisiniz. 526 gün daha prim ödeyerek, askerlik borçlanması dahil 3974 gün olan prim ödemenizi 3600 güne tamamlamanız şartıyla, 59 yaşınızı dolduracağınız 22 Mart 2016 tarihinde yaş haddinden emekli olabilirsiniz.