13 Aralık 2021 Pazartesi

Kurumların Taşınmaz Satışında KDV İstisnası

Yazar: Nuri DEĞER*

Yaklaşım / Aralık 2021 / Sayı: 348

I- GİRİŞ

3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 01.01.1985 tarihinden beri uygulanan hükümlerden birisi de kurumların aktifinde kayıtlı taşınmazların satışı istisnasıdır. Söz konusu istisna Kurumlar Vergisi Kanunu(KVK)nda da bu tarihten önce yer almakta idi ve bazı hükümleri değiştirilmekle birlikte istisna uygulanması halen devam etmektedir.

Kurumların aktifinde en az iki tam yıl süreyle bulunan taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimlere ilişkin istisnanın uygulanması, KDV Kanunu’nun 17/4-r maddesinde düzenlenmiş ve Kanun hükmünün uygulanmasına ilişkin olarak muhtelif KDV Genel Uygulama Tebliğleri ve Sirkülerlerde açıklamalarda bulunulmuştur. En son olarak Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından “Kurumların Taşınmaz ve İştirak Hisselerinin Satışında İstisna Rehberi” yayımlanmıştır.

II- TAŞINMAZ SATIŞINA UYGULANAN KDV İSTİSNASI HAKKINDA AÇIKLAMALAR

A- TAŞINMAZ SATIŞINA UYGULANAN KDV İSTİSNASININ KAPSAMI

Kurumların aktifinde en az iki tam yıl süreyle bulunan taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimler KDV’den istisnadır.

Bu istisnaya konu olan taşınmazlar Türk Medeni Kanunu’nun 704. maddesinde “Taşınmaz” olarak tanımlanan ve esas niteliği bakımından bir yerden başka bir yere taşınması mümkün olmayan, dolayısıyla yerinde sabit olan mallardır.

Bunlar;

- Arazi,

- Tapu siciline ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar,

- Kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümlerdir.

Bu istisnanın uygulanabilmesi için taşınmazın kurum adına tapuya tescil edilmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle, ilgili kurum adına tapuya tescili yapılmamış bir binanın satışından doğan kazanca istisna uygulanamaz.

1- Mütemmim Cüzleri ve Eklentilerin Durumu

Taşınmaz tanımına, taşınmazın bütünleyici parçası niteliğinde olan unsurlar girer. Ancak taşınmazın eklentisi niteliğinde olan unsurlar girmez. Bu sebeple, taşınmazlarla birlikte satışa konu olan ve o taşınmazın bütünleyici parçası sayılan şeylerin satışından elde edilen kazançlar da istisna kapsamında değerlendirilir.

İki tam yıldan fazla bir süredir kurumların aktifinde yer alan arsa, fabrika binası ve mütemmim cüzlerinin birlikte tek bir bedelle satışı KDV’den istisnadır. Ancak, eklenti olarak kabul edilen demirbaş ve teçhizatın satılması halinde ise, bunların bedeli üzerinden KDV hesaplanır.

Şirkete ait arsa, bina, taşıtlar, makine ve teçhizatlardan ibaret olan üretim tesisinin komple tek bir bedelle satışının KDVK’nın 17/4-r maddesinde yer alan istisna hükmünden yararlanıp yararlanmayacağı hususunda GİB 06.03.2012 tarih ve DEF.0.05.10.00-2011-KDV/17-4-r/-8 sayılı Özelge’de;

“Bu mallar Türk Medenî Kanunu’nun 704. maddesinde; ......

684 maddesinde bütünleyici parça; yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır şeklin de tarif edilmiş; eklenti ise, 686 maddesinde; asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel âdetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır şeklinde tanımlanmıştır.

Bu hükümler çerçevesinde,

İki tam yıldan fazla bir süredir şirketinizin aktifinde yer aldığı belirtilen arsa, fabrika binası ve mütemmim cüzlerinin birlikte tek bir bedelle satışı, (mutad gayrimenkul alım-satımı çerçevesinde olmaması koşuluyla) KDV 17/4-r maddesi uyarınca KDV’den istisna olacaktır.

Ancak, eklenti olarak kabul edilen demirbaş ve teçhizatların satılması halinde bunların bedeli üzerinden demirbaş ve teçhizatın tabi olduğu oranda KDV hesaplanacağı tabiidir.” denilmektedir

B- İSTİSNADAN YARARLANABİLEN KURUMLAR

İstisnadan yararlanabilmesi için satışı yapacak kuruluşun kurum olması gerekir. GİB’nin görüşüne göre istisnadan sadece KV mükellefleri yararlanmaktadır. Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-r maddesinde bahsi geçen “kurum” ibaresi, KVK’nda sayılan KV mükelleflerini ifade etmektedir.

İstisnadan yararlanacak kurumun tam veya dar mükellefi olması önemli değildir.

Örnek: (D) Ticaret ve Sanayi Odasının mülkiyetinde bulunan, hizmet binası olarak kullandığı taşınmazın müzayede yoluyla satışında, satışa konu taşınmazlar iki yıldan fazla süredir bu Odanın mülkiyetinde bulunsa dahi KDV istisnası uygulanması mümkün değildir.

Arsa satışının KDV’den istisnası konusunda İzmir VDB 21.06.2006 tarih ve KDV. 02.547/ 1714 sayılı Özelge’de aşağıdaki idari görüşünü açıklamıştır.

“Bu itibarla, adı geçen kooperatifin dilekçesinde belirtilen arsa satışı işlemi nedeniyle oluşan bedel üzerinden, söz konusu arsanın en az iki tam yıl kooperatifin aktifinde yer alması koşuluyla KDV hesaplanmaması gerekmektedir.”

20 Yıl önce kollektif şirket tarafından satın alınan bir gayrimenkulün (işyeri) satışında , satış bedelinin KDV’ye tabi olup olmadığı hususunda İzmir VDB 23.06.2009 tarih ve KDV:02-2587/1476 sayılı Özelgesi’nde;

“Vergi mevzuatı yönünden kurum ibaresi KV mükellefleri için kullanıldığın dan, bahse konu istisna KVK’ya göre KV mükellefleri ve Belediyeler ile İl Özel İdarelerine yönelik olup, TTK hükümlerine çerçevesinde, ticari şirket olan ancak KVK’ya göre KV mükellefi olmayan kolektif şirketinizin aktifinde kayıtlı gayrimenkul satışının, KDVK’nın 17/4-r maddesi kapsamında vergiden istisna tutulması mümkün bulunmadığından, bahse konu satış işleminin Kanunun genel esasları kapsamında KDV’ye tabi tutulması gerekmektedir.”

1- İstisnadan Yararlanamayan Kurumlar

İstisna kapsamındaki kıymetlerin ticaretini yapan (taşınmazların mutat olarak alım satımının yapılması veya kiraya verilmesi) kurumların, bu amaçla aktiflerinde bulundurdukları taşınmazların tesliminde istisna hükmü uygulanmaz.

KDV Kanunu’nun 17/4-r maddesi hükmüne göre, gayrimenkullerin ticaretini yapanların ticaret amacı ile elde tuttukları gayrimenkullerin devir ve teslimi istisna kapsamı dışında tutulmuştur. Başka bir deyişle istisna hükmü, istisna kapsamındaki kıymetlerin ticaretini yapan kurumların, bu amaçla aktiflerinde bulundurdukları taşınmaz teslimleri için geçerli olmadığından, taşınmazların ticaretini yapan kurumlar ile mülkiyetlerindeki taşınmazları ticari bir organizasyon içinde satan belediyeler ve il özel idarelerinin bu istisnadan faydalanmaları mümkün değildir. Ancak, kurumların faaliyetlerinin yürütülmesine tahsis ettikleri idare binaları gibi gayrimenkullerin satışında KDV istisnasının uygulanması gerekir.

Örnek: Gayrimenkul kiralaması faaliyeti ile iştigal eden (E) Ltd. Şti. aktifinde iki tam yıl süre ile bulunan taşınmazı satışa çıkarmıştır. Söz konusu satış işlemi şirket faaliyetlerinin yürütülmesine tahsis edilmiş bir taşınmaz olması kaydıyla KDV’den istisna tutulabilir. Ancak, taşınmazın şirket faaliyetlerinin yürütülmesine tahsis edilmiş bir taşınmaz olmayıp şirketin faaliyet konusu olan kiralamalarda kullanılan taşınmazlardan olması halinde, bu taşınmazın satışı genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabidi KDV’ye tabidir.

Şirket aktifinde kayıtlı bulunan arsanın hasılat paylaşımı yöntemiyle satışından elde edilen kazancın KV ve KDV istisnasından yararlanamaz.

Şirketin aktifinde iki tam yıldan uzun süredir kayıtlı bulunan ve üzerinde üretim tesislerinin de yer aldığı arsayı “hasılat paylaşımı” modeliyle, bir inşaat şirketine satılması halinde inşaat ruhsatının alınacağı ve bağımsız bölümlerin kat irtifakının kurulacağı, kat irtifaklarının nihai alıcıya her bir satışta ayrı ayrı olmak üzere tapu devirlerinin arsa sahibi tarafından yapılacağı, tapu devirleri sonrasında inşaat şirketine hasılat paylaşımına göre arsa faturası kesilmesine ilişkin olarak GİB 18.04.2012 tarih ve GİB.4.99.16.02-KVK-5/1-e-102 sayılı Özelge’de;

“KDV Kanunu’nun 17/4-r maddesinde,……………...

Bu hüküm gereğince, şirketinizce inşaat şirketine hasılat paylaşım modeli kapsamında arsa satış işlemi ticari faaliyet olarak değerlendirileceğinden, satış işleminde Kanun’un 17/4-r maddesindeki “en az iki tam yıl süreyle mülkiyette bulunan taşınmazların satışına ilişkin istisna hükmünden, aynı bendin ikinci fıkrası gereğince faydalanmanız mümkün değildir.” denilmektedir.

Ana faaliyet konusu her türlü gıda ve tüketim maddeleri ticareti ile alışveriş merkezleri, akaryakıt satış ve servis istasyonları işletmeciliği olan şirketin aktifinde iki yıldan uzun süredir kayıtlı olan … Merkezi’ nin satışının KVK’nın 5/1-e maddesi ile KDV Kanunu’nun 17/4-r maddesine göre vergiden istisna olup olmadığı hususunda İzmir VDB 3.06.2018 tarih ve 21152195-130[17-2017-792]-243077 sayılı Özelgesi’nde aşağıdaki görüşünü açıklamıştır.

“KVK YÖNÜNDEN:

KDV KANUNU YÖNÜNDEN: 

3065 sayılı KDV Kanunu’nun; 1/1., 17/4-r maddesinde hükümleri bulunmaktadır.

Söz konusu istisna uygulamasının usul ve esaslarının açıklandığı KDV Genel Uygulama Tebliğinin (II/F-4.16.1.) bölümünde;........ açıklamaları yer almaktadır.

Bu hüküm ve açıklamalara göre; esas faaliyet konusu arasında taşınmaz ticareti bulunmayan şirketinizin aktifinde yer alan alışveriş merkezinin satışında, market işletmeciliği faaliyetlerinizi yürüttüğünüz alan ile bu faaliyette kullanılan alana isabet eden ortak alanların teslimi KDV Kanunu’nun 17/4-r maddesi gereğince KDV’ den istisnadır.

Öte yandan, söz konusu taşınmazın kiraya verilmek suretiyle değerlendirdiğiniz alanları ile bu alanlara isabet eden ortak alanların satışı ise genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabidir.” 

2- Şahsi İşletmelerin Taşınmazları

Söz konusu istisna uygulamasında bahsi geçen “kurum” ibaresi, KVK’da sayılan KV mükelleflerini ifade ettiğinden, şahsi işletmelerin aktifinde kayıtlı taşınmazların satışında istisna uygulanması mümkün değildir.

İstanbul VDB 23.01.2009 tarih ve 4.34.17.01.17/4-r.611 sayılı Özelge’de, 

“İstisna kapsamında teslim edilen kıymetlerin iktisabında yüklenilen ve teslimin yapıldığı döneme kadar indirim yoluyla giderilemeyen KDV’nin teslimin yapıldığı hesap dönemine ilişkin gelir veya KV matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre, GV mükellefi olduğunuzdan diğer bir ifade ile KV mükellefi olmadığınızdan işletmenizin aktifinde bulunan üretim binalarının satışı Kanunun 17/4-r maddesinde yer alan istisna hükmünde değerlendirilemeyecek olup, genel hükümler çerçevesinde %18 oranında KDV’ye tabi olacaktır.” denilmektedir.

Kolektif şirketin aktifinde kayıtlı bulunan gayrimenkullerin satışının KDV karşısındaki durumu hakkında Batman Defterdarlığı 23.8.2013 tarih ve 25410040-Gayrimenkul Devri-27 sayılı Özelge’de,

“KV mükelleflerinin en az iki tam yıl (730 gün) süreyle aktiflerinde bulundurdukları taşınmazların teslimi katma değer vergisinden müstesna olup, gerçek usulde Gelir Vergisi mükellefi olmanız nedeniyle iki tam yıl süreden fazla işletmenizde kayıtlı olsa dahi KDVK’nın 17/4-r maddesinde düzenlenen istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, söz konusu gayrimenkullerin ortağı bulunduğunuz ... Şti.’ne teslimi genel hükümler çerçevesinde KDV ye tabi tutulacaktır.”

“Vergi mevzuatı yönünden kurum ibaresi KV mükellefleri için kullanıldığın dan, bahse konu istisna KVK’ya göre KV mükellefleri ve Belediyeler ile İl Özel İdarelerine yönelik olup, TTK hükümlerine çerçevesinde, ticari şirket olan ancak KVK’ya göre KV mükellefi olmayan kolektif şirketinizin aktifinde kayıtlı gayrimenkul satışının, KDVK’nın 17/4-r maddesi kapsamında vergiden istisna tutulması mümkün bulunmadığından, bahse konu satış işleminin Kanun’un genel esasları kapsamında KDV’ye tabi tutulması gerekmektedir.”

Kolektif şirket adına kayıtlı taşınmazın tapu kaydının şirket ortakları adına tescil edilmesi durumunda KDV uygulaması konusunda İstanbul VDB 18.06.2015 tarih ve 39044742-KDV.17-61636 sayılı Özelge’de,

“GVK YÖNÜNDEN:

KDV KANUNU YÖNÜNDEN:

3065 sayılı KDVK’nın 17/4-r maddesinde, ................

Bu düzenlemede “kurumlar” ibaresinden kasıt, KVK’nın 1. maddesinde sayılan işletmelerdir.

5520 sayılı KVK’nın 1. maddesinde ise KV mükellefleri; sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler ile iş ortaklıkları olarak sayılmış olup, kollektif şirketler KV mükellefleri arasında yer almamaktadır.

Buna göre, şirketinize ait taşınmazın şirket ortaklarına, eski ortaklarının varislerine veya 3. kişilere devir ve teslimleri KDV Kanunu’nun 17/4-r maddesi kapsamında yer almadığından, bu devir ve teslimler genel hükümler çerçevesinde KDV ye tabi bulunmaktadır.” denilmektedir.

İhracatının geliştirilmesi amacıyla faaliyette bulunan ve 5910 sayılı Kanun ile kurulan birlik tarafından kullanılan hizmet binasının 5 ve 6. katların kapalı zarf usulü ile satışının KDV’ye tabi olup olmadığı konusunda GİB 02.03.2012 tarih ve GİB.4.07.16.02-KDV.ÖZG.2011.188-151 ve sayılı Özelge’de; “Birliğiniz mülkiyetinde bulunan taşınmazların satışı ticari bir nitelik arz etmediğinden prensip olarak verginin konusuna girmemektedir. Ancak satış işleminin müzayede yoluyla yapılması halinde gayrimenkul satışınız Kanun’un 1/3-d maddesine göre KDV’ye tabi tutulacaktır.

Diğer taraftan, Kanun’un 17/4-r maddesinde bahsi geçen “kurum” ibaresi, 5520 sayılı KVK’nın 1. maddesinde sayılan KV mükelleflerini ifade etmektedir. Bu itibarla, Birliğinizin hizmet binası olarak kullandığı taşınmazların müzayede yoluyla satışında, satışa konu taşınmazlar 2 yıldan fazla süredir Birliğiniz mülkiyetinde bulunsa dahi Kanun’un 17/4-r maddesi kapsamında istisna uygulanması mümkün bulunmamaktadır.” denilmektedir.

C- İKİ TAM YIL SÜREYLE AKTİFTE BULUNDURMA

Satışa konu taşınmazın (arsa, arazi, bina) satışında istisna uygulanabilmesi için kurumların aktifinde asgari iki tam yıl (730) gün kayıtlı bulunmuş olması gerekmektedir.

Şirket tarafından 2007 yılında ayni sermaye olarak konulan ancak tapuda devir işlemi yapılmayan taşınmazın satışının KVK’nın 5/1-e maddesi ve 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-r maddesinde belirtilen istisna hükümlerinden yararlanıp yararlanmayacağı sorusuna Denizli VDB 27.01.2020 tarih ve 51421814-125[5-2015-158]-7211 sayılı Özelgesi’nde,

“A) KV Yönünden:

B) KDV Yönünden:

Buna göre, şirketinize 2007 yılında sermaye olarak konulan ancak tapuya tescili yapılmayan taşınmazın satış işleminin 3065 sayılı Kanun’un 17/4-r maddesinde yer alan istisna hükmü kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.”

1- İhale Suretiyle Satın Alınan Taşınmazın Aktifte İki Yıl Kullanılmasının Tespiti

Belediyeden ihale suretiyle satın alınan taşınmazın KDV Kanunu’nun 17-4-r maddesi gereğince 730 gün süre ile mülkiyetinde kalıp kalmadığının hesaplanmasında;

- Belediye tarafından bu taşınmazın satışına ilişkin ihale tarihinin mi?

- Taşınmaza ilişkin yapılan protokol tarihinin mi?

- Yoksa tapu devir tarihinin mi?

dikkate alınacağı konusunda Konya VDB 31.12.2015 tarih ve 37009108-130[17.Md2015-291] -37523 sayılı Özelgesi’nde;

“KDV Kanunu’nun 17/4-r maddesinde yer alan “iki yıl mülkiyetinde bulundurma” şartının hesabında söz konusu arsaların satışına ilişkin ihalenin kesinleştiği tarihin dikkate alınması gerekmektedir.” denilmektedir.

2- Aktifte Bulundurma Sürelerinin Hesabında Özellik Arz Eden Durumlar

En az iki yıl aktifte bulundurma süresinin hesabında Katma Değer Vergisi Kanunu’nun l7/4-u ve 17/4-y maddelerinde yer alan istisna kapsamında varlık kiralama şirketleri, finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ile katılım ve yatırım bankalarının aktiflerinde bulundurma süreleri de dikkate alınır.

- Bir finansal kiralama şirketinin aktifinde bulunduğu sürenin, taşınmazın “en az iki yıl süreyle” ilgili şirketin aktifinde bulunup bulunmadığına ilişkin yapılacak hesaplamada dikkate alınması gerekir.

- Aktifte bulundurma süresinin başlangıç tarihi olarak bütün bölümleri ile birlikte inşaatın tamamlanıp binanın aktifte bina olarak kaydedildiği tarihin esas alınması gerekir.

- Bir arsanın kamulaştırma şartının tespitinde sonucu söz konusu arsa yerine verilen başka bir arsanın satışında “en az iki yıl süreyle aktifte bulunma” şartının tespitinde kamulaştırılan taşınmazın iktisap tarihinin esas alınması gerekir.

- Taşınmazlar üzerine tevhit (tek tapuya dönüştürülme) yoluyla yapılan değişiklikler sonrasında her iki taşınmazın da tevhit önceleri iktisap tarihleri ispat edilebiliyorsa ve satış bedelleri ayrıştırılabiliniyorsa, iktisap tarihlerinin ayrı ayrı dikkate alınması ve bu suretle iki yıllık sürenin hesaplanması gerekir.

- Bir kollektif şirketin aktifinde kayıtlı binaların, şirketin limited şirkete dönüşmesi sırasında satışında iki tam yıllık sürenin hesabında, binaların dönüşen kollektif şirketin bilançosunun aktifine kaydedildiği tarihin başlangıç tarihi olarak dikkate alınması gerekmektedir.

3- Taşınmazların 2 Tam Yıl Süre İle Şirket Aktifinde Bulundurulması İle İlgili Sürenin Tespiti

26.02.2010 tarihinde TOKİ ile satış sözleşmesi imzalanan, 04.11.2010 tarihinde fatura karşılığı fiilen teslim alınan ve 2011 yılından itibaren şube işyeri olarak kullanılan ve 26.03.2015 tarihinde tapuda firmanız adına tescil edilen taşınmazın satışında KV ve KDV istisnasından yararlanılabilmesi için iki tam yıl süreyle şirket aktifinde bulundurulmasına ilişkin olarak hangi tarihin baz alınacağı hususunda İzmir VDB 06.11.2017 tarih ve 21152195-35-02-114297 sayılı Özelgesi’nde,

“KVK YÖNÜNDEN

KDV KANUNU YÖNÜNDEN

Buna göre, taşınmaz teslimlerinde mülkiyetin devri, taşınmazın tapuda alıcı adına tescil edilmesi suretiyle gerçekleşmekle birlikte, tapuya alıcı adına tescilin yapılmasından önce taşınmazın alıcının fiili kullanımına sunulması (fiili olarak teslim edilmesi) ve alıcı tarafından malik gibi kullanılmaya başlanması halinde, KDV uygulaması bakımından vergiyi doğuran olay taşınmazın alıcının fiili kullanımına bırakılması anında meydana gelmektedir.

Dolayısıyla, satışa konu taşınmazın Şirketiniz adına tapuda tescil edilip edilmediğine bakılmaksızın, KDV uygulaması bakımından vergiyi doğuran olay taşınmazların alıcının fiili kullanımına sunulması (teslim tutanağı, elektrik, su veya doğalgaz aboneliği vb. belgeler ile tevsik edilmek kaydıyla) ile gerçekleştiğinden, fiili kullanıma bırakılma tarihi itibariyle iki tam yıldan fazla süredir Şirketiniz aktifinde kayıtlı bulunan taşınmazın teslimi, Kanunun 17/4-r maddesi uyarınca KDV den istisna olacaktır.”

4- Şirket Aktifine Kayıtlı Taşınmazın Tapu Kayıtlarında Trampa Edilmesi İşleminin KVK, VUK, KDV ve Diğer Vergiler Yönünden Değerlendirilmesi

Şirket merkezi olarak kullanılmak üzere 2009 yılı Haziran ayında satın alınan bir dükkanın numarataj işlemi sırasında yapılan yanlışlık nedeniyle aynı binada bulunan daha büyük bir dükkanın tapuda sehven şirket adına tescil işleminin yapıldığı, bu yanlışlığın tapuda düzeltilmesi için herhangi bir para alışverişi olmadan yapılacak takas işleminde fatura düzenlenip düzenlenmeyeceği ile KDV ve KV yükümlülüğü yönünden İzmir VDB 16.10.2017 tarih ve 21152195-35-02-83375 sayılı Özelgesi’nde,

“KVK Yönünden

Vergi Usul Kanunu Yönünden

Harçlar Kanunu Yönünden

KDV Kanunu Yönünden

Buna göre, tapu kayıtlarının gerçek duruma uygun hale getirilmesi işleminde 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 2/1. maddesine göre herhangi bir teslim söz konusu olmadığından, yapılan düzeltme işlemi KDV Kanunu’nun 1/1. maddesine göre KDV’nin konusuna girmemektedir.”

D- TESLİMİN YAPILDIĞI DÖNEME KADAR İNDİRİM YOLUYLA GİDERİLEMEYEN KDV’LERİN DURUMU

İstisna kapsamında teslim edilen kıymetlerin iktisabında yüklenilen ve teslimin yapıldığı döneme kadar indirim yoluyla giderilemeyen KDV, teslimin yapıldığı hesap dönemine ilişkin gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınır.

E- ALIŞ VE GİDERLERE AİT KDV’NİN DURUMU

Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-r maddesi uyarınca yapılan teslimlere ilgili alış ve giderlere ait KDV’lerin indirimi konusunda aşağıdaki şekilde hareket edilmelidir.

- İşlemin yapıldığı tarihe kadar indirim yoluyla giderilen kısım için herhangi bir düzeltme yapılması gerekmez.

- Satış tarihine kadar indirilemeyen kısım için ise, “İlave Edilecek KDV” olarak beyan edilir ve teslimin yapıldığı dönem için beyan edilecek gelir veya KV matrahının tespitinde gider veya maliyet olarak dikkate alınır.

F- BAĞIŞ VE HİBE ŞEKLİNDE YAPILAN DEVİR VE TESLİMLER

İstisnanın amacı, esas itibariyle kurumlara taze kaynak sağlamak suretiyle mali bünyelerini güçlendirmektir. Bu nedenle istisna, satış yoluyla gerçekleştirilen devir ve teslimlerde uygulandığından; bağış ve hibe şeklinde yapılan devir ve teslimler istisna kapsamı dışında bulunmaktadır.

G- BELEDİYELER VE İL ÖZEL İDARELERİNİN BÜNYESİNDE BULUNAN İKTİSADİ İŞLETMELERİN TAŞINMAZLARI

Belediyeler ve il özel idarelerinin bünyesinde bulunan iktisadi işletmelerin aktifinde en az iki tam yıl süreyle bulunan ve bu iktisadi işletmeler tarafından ticareti yapılmayan taşınmazların satışında, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-r maddesine göre katma değer vergisi istisnası uygulanır.

H- SONUÇ VE ÖNERİLER

KDV Kanunu’nun yürürlüğe girdiği sırada, kurumların KDV hesaplama ve indirimi konusu küçük miktarlarda olduğu için, kurumların aktifinde kayıtlı gayrimenkullerin satışının KDV’ye tabi tutulası mükellefleri zor durumda bırakabilirdi. İktisadı hayatın daraltılması sonucunu doğuran bu uygulama, yatırımı, üretimi, ihracatı ve dolayısıyla ekonomide büyümeyi amaç edinen KDV’nin var oluş mantığına ters düşmektedir.

Bu nedenle KDV uygulamasının ilk yıllarında bu istisna varlığı yerindedir. Ancak aradan geçen süre içerisinde firmaların büyümesi ve işlem hacminin artması sonucunda bu istisna artık eski önemini kaybetmiştir.

Öte yandan söz konusu uygulama beraberinde önemli sorunlara da yol açmaktadır.

KDV’de sistemin işlerliğini sağlamak,

- Alım - satım işlemlerinde tereddütleri gidermek suretiyle hız kazandırmak,

- Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri arasındaki eşitsizliği gidermek ve

- Uygulamada mükellef - maliye ilişkilerini düzeltmek bakımından

söz konusu istisnanın yürürlükten kaldırılması ve buna karşılık mükelleflerin aktifinde kayıtlı gayrimenkullerin satışında süre kaydı aranmaksızın % 8 KDV’ye tabi tutulması uygun olacaktır.




*           YMM

  • Mevzuatta Son Çıkanlar