7 Mayıs 2021 Cuma

Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamında Düzenlenen Kağıtlarda Damga Vergisi ve Harç İstisnası

Yazar: Nuri DEĞER*

Yaklaşım / Mayıs 2021 / Sayı: 341

I- GİRİŞ

Yatırım teşvik belgesi (YTB) kapsamında gerçekleştirilen işlemler dolayısıyla düzenlenen kağıtlarda damga vergisi (DV) ve harç istisnası uygulamasına ilişkin olarak açıklamalarda bulunmadan önce YTB hakkında kısa bir açıklamada bulunmakta fayda vardır.

II- YTB HAKKINDA GENEL BİLGİLER

Yatırımları teşvik etmek amacıyla tanınan destek unsurlarından yararlanabilmek için müteşebbislerin YTB almasında fayda vardır.

19.06.2012 tarih ve 28328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu’nun Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararı ile YTB’nin düzenlenmesi konusu hükme bağlanmıştır. Öte yandan söz 2012/1 No.lu Tebliğ ile de YTB düzenlenmesinin koşulları ile usul ve esasları açıklanmıştır

Teşvik belgesi müracaatları, tebliğle belirlenen bilgi ve belgelerle Ekonomi Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne yapılır.

Teşvik belgesi düzenlenmesi talep edilen yatırım projelerinin, makro ekonomik politikalar, arz-talep dengesi, sektörel, mali ve teknik yönden yapılacak değerlendirme ve gerektiğinde ilgili kurum, kurul ve kuruluşlardan alınacak görüşler sonucunda uygun bulunması halinde, yatırıma ait teşvik belgesi ile ithal ve yerli makine ve teçhizat listeleri Genel Müdürlükçe onaylanır.

Teşvik belgesi düzenlenmesine ilişkin müracaat tarihinden önce gerçekleştirilmiş bulunan yatırım harcamaları teşvik belgesi kapsamına alınmaz. Kuruluş süreci tamamlanmamış tüzel kişiler adına yapılacak teşvik belgesi müracaatları değerlendirmeye alınmaz.

Genel Müdürlükçe onaylanan yatırımlara ilişkin teşvik belgelerinin bir nüshası yatırımcıya iletilir.

Teşvik belgesi, yatırımın karakteristik değerlerini ihtiva eden, yatırımın bu değerler ve tespit edilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmesi halinde üzerinde kayıtlı destek unsurlarından istifade imkanı sağlayan bir belge olup Kararın amaçlarına uygun olarak gerçekleştirilecek yatırımlar için düzenlenir.

Teşvik belgesi kapsamındaki yatırımların proje bazında yapılacak değerlendirme sonucunda öngörülen sürede gerçekleştirilmesi esastır. Yatırımın öngörülen sürede gerçekleştirilememesi hâlinde, teşvik belgesinde kayıtlı ilk sürenin yarısı kadar ek süre verilebilir.

Teşvik belgelerinin iptal edilmesi veya kısmi müeyyide uygulanması halinde sağlanan destekler 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yatırımcıdan geri alınır.

Teşvik sistemi; genel, bölgesel ve stratejik yatırımların teşviki uygulamalarından oluşur.

Yatırımları teşvik etmek amacıyla tanınan destek unsurlarından DV ve harç istisnası yanında duruma göre ,gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi, sigorta primi işveren hissesi desteği, yatırım yeri tahsisi, faiz veya kâr payı desteği (3., 4., 5. ve 6. bölgelerdeki yatırımlar için), gelir vergisi stopajı desteği (6. bölgede gerçekleştirilecek yatırımlar için), sigorta primi desteği (6. bölgede gerçekleştirilecek yatırımlar için) gibi desteklerde tanınmaktadır.

III- YTB KAPSAMINDA DÜZENLENEN KAĞITLARDA DV İSTİSNASI

6728 sayılı Kanun’un 29. maddesi ile 488 sayılı Kanun’a ekli DV’den istisna edilen kağıtların yer aldığı (2) Sayılı Tablonun V- Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar bölümünün (42) numaralı fıkrasından sonra gelmek üzere 43. fıkra eklenmiştir.

Öte yandan 60 Seri No.lu DVK Genel Tebliği’nin Dördüncü Bölümünün 11. kısmında söz konusu istisnanın kapsamı aşağıdaki şekilde açıklanmıştır.

Buna göre:

“a) (43) numaralı fıkra kapsamında;

1) YTB kapsamında yer alan yatırım mallarına ilişkin olarak YTB sahibi yatırımcılarla bu malların üreticileri ve tedarikçileri arasında düzenlenen kağıtlara,

2) Münhasıran yatırım döneminde YTB kapsamındaki yatırıma yönelik gayri maddi hakların kiralanması ve satın alınmasına ilişkin düzenlenen kağıtlara,

3) YTB kapsamındaki sabit kıymet yatırımlarının imal ve inşasına yönelik düzenlenen sözleşmeler, taahhütnameler, teminatlar ve bu mahiyetteki kağıtlara,

4) YTB kapsamındaki yatırımlara yönelik danışmanlık ve teknik müşavirlik hizmetlerine ilişkin düzenlenen kağıtlara,

DV istisnası uygulanacaktır.”

A- ÖZELGELER

Söz konusu istisnaya ilişkin olarak Gelir İdaresi Başkanlığınca yayımlanan özelge özetlerine aşağıda yer verilmiştir.

1- YTB Kapsamında Düzenlenen Kredi Protokolünde DV İstisnası

Ankara VDB 2.9.2020 tarih ve 90792880-155.01.01.01[6353]-E.229761sayılı Özelgesi’nde;

“488 sayılı DVK’nın 1. maddesinde, bu Kanun’a ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; 3. maddesinde, DV’nin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu; 9. maddesinde, bu Kanun’a ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtların DV’den müstesna olduğu hükümleri yer almaktadır.

Anılan Kanun’a ekli (1) sayılı tablonun “I.Akitlerle İlgili Kağıtlar” başlıklı bölümünün A/1 fıkrasında, belli parayı ihtiva eden mukavelenameler, taahhütnameler ve temliknamelerin nispi DV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan, 6728 sayılı Kanun’un 29. maddesi ile 488 sayılı DVK’ya ekli (2) sayılı tablonun “IV.Ticari ve Medeni İşlerle İlgili Kağıtlar” başlıklı bölümüne eklenen (43) numaralı fıkrada, YTB kapsamında yer alan yatırım mallarına ilişkin olarak YTB sahibi yatırımcılarla bu malların üreticileri ve tedarikçileri arasında düzenlenen kağıtlar, münhasıran yatırım döneminde belge kapsamındaki yatırıma yönelik gayri maddi hakların kiralanması ve satın alınmasına ilişkin düzenlenen kağıtlar, belge kapsamında sabit kıymet yatırımlarının imal ve inşasına yönelik düzenlenen sözleşmeler, taahhütnameler, teminatlar ve bu mahiyetteki kağıtlar ile söz konusu yatırımlara yönelik danışmanlık ve teknik müşavirlik hizmetlerine ilişkin düzenlenen kağıtların DV’den istisna olduğu hükme bağlanmıştır.

Buna göre, söz konusu istisna hükmünün kredi kullanımlarını içermediği dikkate alındığında, …/…/2019 tarihinde Savunma Sanayii Başkanlığı ile firmanız arasında imzalanan “… Kredi Protokolü” başlıklı kağıda, 488 sayılı DVK’a ekli (2) sayılı tablonun IV/43 fıkrası kapsamında istisna uygulanması mümkün değildir.” denilmektedir.

2- YTB Kapsamında Maden Ocağına Sığınma Odaları Yapılması İşine Ait Sözleşme

Antalya VDB 13.8.2020 tarih ve 49327596-155[DH.ÖZ.2018.147]-E.125037 sayılı Özelgesi,

YTB bulunan … A.Ş. ile şirketi arasında düzenlenen 08.04.2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan yeraltı maden işyerlerinde kurulacak sığınma odalarına ilişkin usul ve esaslar dahilinde 19 adet maden ocağına sığınma odaları yapılması işine ait sözleşmeye DV istisnası uygulanıp uygulanmayacağı hususunda görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.

“Konu ile ilgili yayınlanan 20.06.2012 tarihli ve 28329 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ”in (Tebliğ No: 2012/1) “Yatırım cinsleri” başlıklı 9. maddesinde; 

“(1) Teşvik belgeleri kapsamında yapılacak yatırım cinsleri komple yeni, tevsi, modernizasyon, ürün çeşitlendirme ve entegrasyondan oluşur.

(2) (Değişik:RG-26.07.2017- 30135) Komple yeni, tevsi, modernizasyon ve ürün çeşitlendirme cinslerindeki yatırımların aynı il sınırları içinde olması gerekir. Bu hüküm, ilgili olduğu kararlardaki lehe gelen hükümler saklı kalmak kaydı ile daha önceki kararlara göre düzenlenen teşvik belgeleri kapsamı yatırımlara da uygulanır. Belge kapsamı yatırımın bir bölümünün organize sanayi bölgesi içinde bir bölümünün ise dışında olması durumunda, organize sanayi bölgesi dışında geçerli olan destekler uygulanır.

... “ açıklamaları yer almaktadır.

Öte yandan, özelge talep formu ve ekinde yer alan belgelerin tetkikinden, YTB bulunan A.Ş. ile şirketiniz arasında düzenlenen 19 adet maden ocağına sığınma odaları yapılması işine ait sözleşmenin …/…/2018 tarihinde imzalandığı, ve … ilindeki ocakları kapsadığı, işveren … A.Ş.’nin …/…/2017 tarih ve … sayılı YTB’ye sahip olduğu, YTB’nde yer alan yatırım yerinin 4.Bölge kapsamında bulunan … olduğu, YTB’nin süresinin 07.06.2020 tarihinde sona ereceği, teşvik belgesinde modernizasyon, makine ve teçhizat desteği öngörüldüğü, yatırım tutarı içinde makine-teçhizat ve diğer harcamaların tutarına yer verildiği, ancak bina-inşaat desteğinin “0” olarak belirlendiği, teşvik belgesi eki makine-teçhizat listesinde sığınma odalarının (komple ekipmanı ile) yer aldığı, YTB’nde Muğla ilindeki yatırıma ait destek öngörülmediği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, … A.Ş. adına düzenlenen …/…/2017 tarihli ve … sayılı YTB’nde bina-inşaat yatırımlarına yer verilmeyip sadece makine teçhizat desteği öngörüldüğü, teşvik belgesi eki makine-teçhizat listesinde sığınma odalarının (komple ekipmanı ile) yer aldığı, belgenin …’da (… Bölge) yer alan yatırım için düzenlenmiş olduğu dikkate alındığında, şirketiniz ile … A.Ş. arasında düzenlenen …/…/2018 tarihli sözleşmenin … (... Bölge) işine isabet eden kısmına, YTB eki belge vermeye yetkili makamca onaylı makine ve teçhizat listesinde belirtilen tutarla sınırlı olmak üzere 488 sayılı DVK’ya ekli (2) sayılı tablonun IV/43 fıkrası uyarınca DV istisnası uygulanması mümkün bulunmakta olup söz konusu kağıtlarda bu tutarı aşan kısımların vergilendirileceği tabiidir.”

3- YTB’nin Sözleşme İmzalandıktan Sonra Alınması

Ankara VDB 04.03.2019 tarih ve 90792880-155.01.01.01[4142]-E.72338 sayılı Özelgesi’nde,

“Buna göre, “… Projeleri İçin Mühendislik, Ekipman, Tedarik, Kurulum ve İşletmeye Alma Sözleşmesi”nin Ekonomi Bakanlığından alınan …/…/2018 tarihli YTB’nden önce düzenlendiği, ayrıca diğer işveren şirketler adına düzenlenmiş YTB ibraz edilmediği hususları dikkate alındığında, söz konusu sözleşmeye 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV/43 fıkrası kapsamında DV istisnası uygulanması mümkün değildir.”

4- YTB kapsamında Güneş Enerjisi Santrali Sistemi Alımına Ait Sözleşmenin DV

 İzmir VDB 05.11.2018 tarih ve 66813766-155[6728-2018/11]-E.437479 sayılı Özelgesi’nde; “Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, şirketiniz ile … Üniversitesi arasında düzenlenen …/…/2017 tarihli “Güneş Enerjisi Santrali Sistemi Mal Alımı” sözleşmesine konu malların Üniversitenin sahip olduğu YTB eki makine ve teçhizat listesinde yer alması ve belgedeki tutarı aşmaması kaydıyla, söz konusu sözleşmenin 488 sayılı DVK’ya ekli (2) sayılı tablonun IV/43 numaralı fıkrasına göre DV’den istisna edilmesi mümkün bulunmaktadır.” şeklinde idari görüşünü açıklamıştır.

5- YTB Kapsamında Yapılan Okul İnşaatı İle İlgili Taşeron Sözleşmelerinin DV

İstanbul VDB 21.09.2018 tarih ve 97895701-155[2018/84]-E.844536 sayılı Özelgesi’nde,

“Buna göre, şirketiniz tarafından yapılan okul inşaatı yapım işi ile ilgili olarak 3 adet taşeron sözleşmesi düzenlendiği anlaşılmış olup, söz konusu sözleşmelerin, şirketiniz adına düzenlenen …/…/2017 tarih ve … sayılı YTB’nde belirtilen sabit yatırımlarla ilgili olarak düzenlendiğinin tevsiki kaydıyla, belgedeki bina inşaat değeri ile sınırlı olmak ve belgenin geçerlilik süresi içerisinde düzenlenmiş olmaları durumunda, 488 sayılı DVK’ya ekli (2) sayılı tablonun IV/43 fıkrasına göre DV’den istisna edilmesi gerekmektedir.” denilmektedir.

6- YTB Kapsamında Yurt İnşaatı Yapılması İçin Yüklenici Sözleşmesinin DV istisnası

İstanbul VDB 10.07.2018 tarih ve 97895701-155[2018/156]-E.630780 sayılı Özelgesi, “Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, şirketiniz ile … Ltd. Şti. arasında düzenlenen söz konusu sözleşmeye, şirketinizin sahip olduğu …/…/2018 tarih ve … sayılı YTB kapsamında yer alan bina inşaat yapımına ilişkin düzenlenmiş olması koşulu ile belgedeki bina inşaata ilişkin değerle sınırlı olmak üzere 488 sayılı DVK’ya ekli (2) sayılı tablonun IV/43. fıkrası uyarınca DV istisnası uygulanması gerekmektedir.”

7- YTB Kapsamında Yapılan Sözleşme, İhale Kararı ve Hakediş Ödemeleri Nedeniyle Düzenlenen Kağıtların DV uygulaması

Ankara VDB 12.02.2018 tarih ve 90792880-155[2672]-63535 sayılı Özelgesi, “.. Ticaret Sanayi A.Ş. tarafından şirketinize ihale edilen 2017/… ihale kayıt numaralı “…” işine ilişkin olarak düzenlenen ihale kararı ve sözleşmeye, YTB’nde yer alan makina-teçhizat teşvik tutarı ile sınırlı olmak üzere 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV/43 fıkrası kapsamında DV istisnası uygulanması mümkün bulunmaktadır.

Diğer taraftan, … Ticaret Sanayi A.Ş., DVK’nın 8. maddesi kapsamında resmi daire sayılmayacağından, adı geçen şirketin mal ve hizmet alımları nedeniyle yaptığı ödemelere ilişkin düzenlediği kağıtların DV’ye tabi tutulmaması gerekmektedir.”

8- YTB Kapsamında Düzenlen Sözleşmeye İlişkin İhale Kararı, Sözleşme İle Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Ödemeler Nedeniyle Düzenlenen Kağıtların DV

Ankara VDB 27.11.2018 tarih ve 90792880-155[2672]-E.461065 sayılı Özelgesi’nde,

“Ekonomi Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü tarafından genel kamu hizmetlerine yönelik olarak Manisa Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı adına … tarih ve … belge numaralı YTB düzenlendiği, söz konusu belgede sabit yatırım tutarının yerli makine-teçhizat yatırımı olarak … TL’lik yerli yatırım tutarı belirlendiği, belge eki “Yerli Makine ve Teçhizat Listesi”nde toplam makine teçhizat bedelinin … TL olduğu anlaşılmış, DV istisnası uygulaması ile ilgili olarak YTB’nde kayıtlı sabit yatırım tutarının mı yoksa en son tasdikli yerli makine ve teçhizat listesinde kayıtlı tutarın mı esas alınması hususunda Ekonomi Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü ile yapılan yazışma neticesinde alınan … tarih ve … sayılı yazıda; YTB’de kayıtlı sabit yatırım tutarının, belgenin düzenlenmesi aşamasındaki öngörüleri ifade ettiği, yatırımın ilerleyen aşamalarında makina ve teçhizat listelerinde yapılan değişiklikler nedeniyle YTB’nde kayıtlı sabit yatırım tutarının revize edilmesi gibi bir zorunluluk bulunmadığı, bu nedenle makina ve teçhizat listelerindeki tutar ile YTB’deki kayıtlı tutar arasında farklılıkların olabildiği belirtilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, Manisa Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı ile şirketiniz arasında düzenlenen ... tarihli “… İşi”ne ait sözleşme konusu malların, belediyenin sahip olduğu YTB eki belge vermeye yetkili makamca onaylı makine ve teçhizat listesinde yer alması kaydıyla, bu mallar için listede belirtilen tutarla sınırlı olmak üzere yazınız eki sözleşmeye ilişkin ihale kararı, sözleşme ile mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler nedeniyle düzenlenen kağıtlara DV istisnası uygulanması mümkün bulunmakta olup söz konusu kağıtlarda bu tutarı aşan kısımların vergilendirileceği tabiidir.” açıklamasına yer verilmiştir.

 9- Makine ve Teçhizatın İmalat Ve Montajına İlişkin Sözleşmenin DV

Kayseri VDB 6.2.2018 tarih ve 50426076-155[9-2017/20-513]-9045 sayılı Özelgesi’nde “YTB bulunan … Otomotiv Endüstri A.Ş. ile şirketiniz arasında düzenlenen …işlerine ait sözleşmenin …/…/2017 tarihinde yapıldığı, İşveren … Otomotiv Endüstri A. Ş.’nin …/…/2015 tarih ve … sayılı teşvik belgesine kaim olmak üzere …/…/2016 tarih ve … numaralı YTB düzenlendiği, YTB’nin süresinin …/…/2018 tarihinde sona ereceği, teşvik belgesinde makine teçhizat desteği öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, şirketiniz ile … Otomotiv Endüstri A.Ş. arasında …/…/2017 tarihinde imzalanan “… Montaj Sözleşmesi”nin, …/…/2016 tarihli ve … belge numaralı YTB kapsamında yer alan makine ve teçhizatın imalat ve montajına ilişkin düzenlenmiş olması koşulu ile belgedeki değerle sınırlı olmak üzere 488 sayılı DVK’ya ekli (2) sayılı tablonun IV/43 fıkrasına göre DV’den istisna edilmesi gerekmektedir.”

10- YTB Sahibi Firmanın Alacağı Mallar Nedeniyle Düzenlenecek Kağıtların DV İstisna

Yüklenici olan Şirketi ile iş sahibi … A.Ş. arasında … malzeme alımı nedeniyle imzalanan sözleşmeye göre faturanın yatırımı yapan … A.Ş. firmasına kesileceği, bu firmanın YTB sahibi olduğu, iş sahibi … A.Ş. firmasının … A.Ş. adına şartnameleri hazırlayıp danışmanlık, gözetim faaliyetlerini yürüten firma olduğu, … firmasına mal sevkiyatı yapılmayacağı, fatura kesilmeyeceği, sadece sözleşmenin muhatabı olacağı, bu durumda DV’nin mükellefinin hangi firma olduğu; firmalarının DV istisnasından yararlanıp yararlanamayacağı İstanbul VDB 12.01.2018 tarih ve 97895701-155[2017/198]-40036 sayılı Özelge-si’nde;

“488 sayılı Kanun’a ekli (2) sayılı tablonun (43) numaralı fıkrasında YTB kapsamında yer alan yatırım mallarına ilişkin olarak YTB sahibi yatırımcılarla bu malların üreticileri ve tedarikçileri arasında düzenlenen kağıtlar DV’den istisna edilmiş olup, YTB olmayan firmalar arasında düzenlenen sözleşmeler için herhangi bir istisna hükmü getirilmediği dikkate alındığında, özelge talep formunuz ekinde sunulmuş bulunan ve YTB sahibi olmayan … A.Ş. ile şirketiniz arasında imzalanan “Otomatik Kontrol Vanaları, Manuel Kumandalı Vanalar, Çek Vanalar ve PSRV Temini” konulu sözleşmenin 488 sayılı Kanun’a ekli (2) sayılı tablonun IV/43 fıkrası kapsamında DV’inden istisna edilmesine imkan bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, 16, 32, 43 ve 44 Seri No.lu DV Genel Tebliğlerinde sürekli mükellefiyet tesis ettirecek olan ve ihtiyarilik sağlanan kurum ve kuruluşlar belirtilmiş olup anonim şirketler zorunlu, limited şirketler de ihtiyari olarak sürekli mükellefiyet tesis ettirebilecek kurumlar arasında sayılmıştır. 

Ayrıca, 43 Seri No.lu DVK Genel Tebliği’nin “4- Vergi ve Cezada Sorumluluk” başlıklı bölümünde; DVK’nın 24. maddesinin 3. fıkrası çerçevesinde, zorunlu veya ihtiyari olarak sürekli DV mükellefiyeti tesis ettirenler için taraf oldukları işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin beyan ve ödenmesi bakımından sorumluluk getirildiği, buna göre, zorunlu veya ihtiyari olarak sürekli DV mükellefiyeti tesis ettiren mükellefler ile diğer kişiler arasında düzenlenen ve DV’ye tabi olan kâğıtlara ait verginin tamamının sürekli DV mükellefiyeti tesis ettiren mükellefler tarafından Kanunun 22. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirlenen süre içinde beyan edilip ödeneceği, verginin zamanında beyan edilip ödenmemesi veya eksik ödenmesi durumunda, vergi, ceza ve ferilerinin işleme taraf olan ve DV’ni sürekli makbuz verilmesi şekliyle ödemek zorunda olan mükelleflerden alınacağı, ancak, bu mükelleflerin vergi aslı için karşı tarafa rücu hakkının saklı olduğu açıklanmıştır.

Buna göre, şirketinizin de sürekli DV mükellefiyetinin bulunduğu dikkate alındığında, sözleşmelerin her iki tarafın sürekli DV mükellefiyeti bulunması nedeniyle, özelge talep formunuza konu sözleşmeye ait DV’nin, taraflardan herhangi birince DVK’nın 22. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında DV beyannamesi ile beyan edilip ödenmesi gerekmektedir. Ayrıca, söz konusu DV’nin tamamının ödenmesinden tarafların müteselsil sorumluluğunun bulunduğu tabiidir.” denilmektedir.

11- YTB Kapsamında İnşa Edilen Binanın Kiraya Verilmesi Sözleşmesinin DV

Karabük Defterdarlığı 24.02.2017 tarih ve 35831311-010.01-2 sayılı Özelgesi;

“488 sayılı DVK’ya ekli (2) sayılı tablonun “IV- Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar” başlıklı bölümüne eklenen (43) numaralı fıkra ile YTB kapsamında münhasıran yatırım döneminde belge kapsamındaki yatırıma yönelik gayri maddi hakların kiralanması ve satın alınmasına ilişkin düzenlenen kâğıtlara istisna sağlanmış olup, belge kapsamında inşa edilen söz konusu binanın şirketinizce Gençlik ve Spor Bakanlığı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne 15 yıllığına kiraya verilmesine ilişkin olarak düzenlenen kira sözleşmesinin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, şirketinizce inşa edilen binanın Gençlik ve Spor Bakanlığı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü’ne 15 yıllığına kiraya verilmesine ilişkin olarak düzenlenen …/.../2016 tarihli kira sözleşmesinin, KDV hariç aylık kira bedelinin kira süresiyle çarpımı suretiyle bulunacak tutar üzerinden 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun “I- Akitlerle ilgili kağıtlar” başlıklı bölümünün A/2 fıkrasına göre nispi DV’ye tabi tutulması gerekmektedir.”

12- YTB Kapsamında Gayrimenkul Kira Sözleşmesinin DV

Tekirdağ VDB 07.11.2018 tarih ve 75497510-155[1-2017-63]-60452 sayılı Özelgesi; “Bu çerçevede, özelge talep formu eklerinin incelenmesinden, şirketiniz ile Cengiz ARAS arasında (unvan değişikliğinden önce) gayrimenkulün okul olarak kullanılmasına yönelik … tarihli kira sözleşmesinin imzalandığı; şirketiniz adına Ekonomi Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü tarafından … tarihli ve … sayılı YTB’nin düzenlendiği, yatırımın konusunun okul öncesi, ilkokul ve lise eğitim hizmetleri olduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre, kira sözleşmesinin düzenlendiği tarihte (…) söz konusu işe ilişkin olarak Ekonomi Bakanlığınca şirketiniz adına düzenlenmiş geçerli bir YTB bulunmadığı, ayrıca 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV/43 numaralı fıkrasında gayrimenkul kiralamalarına yönelik bir istisna hükmü bulunmadığı dikkate alındığında, söz konusu kira sözleşmesine DV istisnası uygulanması mümkün değildir.”

13- Satın Alınan Makine ve Teçhizat Listesinin Noterlikte Tasdik İşlemi

Van Defterdarlığının 04.01.2017 tarih ve 60757842-Damga Vergisi-1 sayılı Özelgesi’nde, “Buna göre, YTB ekinde yer alan “Makine ve Teçhizat Listesi” başlıklı kağıdın incelenmesinden, YTB kapsamında satın alınan mallara ilişkin düzenlendiği ve satıcıların malın kendilerinden alındığına ilişkin onay niteliğinde imza ve kaşelerini içerdiği anlaşılmış olup söz konusu kağıtların sözleşme mahiyetinde değerlendirilmesi ve DV’ye tabi tutulması mümkün değildir.” şeklinde görüşünü açıklamıştır.

III- HARÇLAR

492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 123. maddesine 6728 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle eklenen 5. fıkrasına ilişkin olarak 77 Sıra No.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği’nin 3. maddesinin 4/d-1 bendinde “YTB kapsamında;

 1) Belgede yer alan yatırım mallarına ilişkin olarak YTB sahibi yatırımcılarla bu malların üreticileri ve tedarikçileri arasında düzenlenen kâğıtlar,

2) Münhasıran yatırım döneminde belge kapsamındaki yatırıma yönelik gayri maddi hakların kiralanması ve satın alınmasına ilişkin düzenlenen kâğıtlar,

3) Sabit kıymet yatırımlarının imal ve inşasına yönelik düzenlenen sözleşmeler, taahhütnameler, teminatlar ve bu mahiyetteki kâğıtlar,

4) Söz konusu yatırımlara yönelik danışmanlık ve teknik müşavirlik hizmetlerine ilişkin düzenlenen kâğıtlar,

ile ilgili işlemlere harç istisnası uygulanacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

A- ÖZELGELER

1- YTB Kapsamında Yapılacak Tevhid (Birleştirme) İşleminin Tapu Harcı İstisnası

YTB kapsamında özel okul yatırımı ile ilgili olarak, Antalya İli … İlçesi … ada 2 parselde yer alan üst hakkı tapusu ile arsa tapularının tevhid işleminin Harçlar Kanunu kapsamında muaf veya istisna olup olmadığı hususunda Antalya VDB 16.07.2019 tarih ve 49327596-140.04.01[DH.2018. 161]-E.129883 sayılı Özelgesi’nde,

“Buna göre, söz konusu düzenlemede, YTB kapsamında sabit kıymet yatırımlarının imal ve inşasına yönelik düzenlenen sözleşmeler, taahhütnameler, teminatlar ve bu mahiyetteki kâğıtlar harçlardan müstesna tutulmuş olup, sabit kıymet yatırımlarına ilişkin olarak yapılacak ifraz veya taksim veya birleştirme (tevhid) işlemlerinin tapu harcından istisna olacağına ilişkin bir hükme yer verilmemiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, şirketiniz tarafından YTB kapsamında yaptırılacak olan 54 derslikli özel okul yatırımı için Tapu Müdürlüğünde yapılacak birleştirme (tevhid) işlemi 492 sayılı Kanun’un 123. maddesi kapsamında bulunmadığından, söz konusu işleme tapu harcı istisnası uygulanması mümkün değildir.”

2- YTB Kapsamında Yapılacak Cins Değişikliği İşleminin Tapu Harcı Muafiyeti

Karabük Defterdarlığı 22.01.2018 tarih ve 35831311-HARÇ-3 sayılı Özelgesi;

“Mezkur Kanun’un 123. maddesinin 6728 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle eklenen beşinci fıkrasında ise, “............ hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu fıkra hükmünde de YTB kapsamında sabit kıymet yatırımlarının imal ve inşasına yönelik düzenlenen sözleşmeler, taahhütnameler, teminatlar ve bu mahiyetteki kâğıtlar harçlardan müstesna tutulmuş olup sabit kıymet yatırımlarına ilişkin olarak yapılacak cins değişikliği işlemlerinin tapu harcından istisna olacağına ilişkin bir hükme yer verilmemiştir.

Bu çerçevede, şirketiniz tarafından YTB kapsamında yaptırılacak olan 480 öğrenci kapasiteli lise eğitim hizmet binası inşaatı için Tapu Müdürlüğünde yapılacak cins değişikliği işlemi 492 sayılı Kanun’un 123. maddesi kapsamında bulunmadığından, söz konusu işleme tapu harcı istisnası uygulanması mümkün değildir.”

3- YTB Kapsamında Yapılacak “İnşaat Yapım Sözleşmesi” Başlıklı Kağıdın DV ve Harç Muafiyeti

Afyonkarahisar Defterdarlığı 14.08.2020 tarih ve 63611781-155[1-2018/1]-E.21520 sayılı Özelge’de,

“İnşaat Yapım Sözleşmesi” başlıklı kâğıtta işin yapımına ilişkin herhangi bir bedele yer verilmediği, yalnızca inşaat bitiminden sonra yapılacak kiralama ile ilgili bedele yer verildiği dikkate alındığında, söz konusu sözleşmeye şirketinizin sahip olduğu 28.05.2018 tarih ve … sayılı YTB’ye istinaden 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun IV/43 fıkrası uyarınca DV istisnası uygulanması mümkün bulunmamakta olup, sözleşmede belirlenen kira bedeli ile 60 aylık kira süresinin çarpımı sunucu hesaplanan tutar üzerinden Kanun’a ekli (1) sayılı tablonun I/A-2 fıkrasına göre nispi DV’ye tabi tutulması gerekmektedir.

Öte yandan, noter harçlarının konusunu, noter işlemlerinden 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanları oluşturmakta olup, özelge talep formu ve eklerinin incelenmesinden 10.07.2018 tarihli “İnşaat Yapım Sözleşmesi” hakkında noterde işlem yapıldığına ilişkin bir bilgi veya belge yer almadığından noter harcı yönünden değerlendirme yapılmamıştır.”

4- YTB Kapsamında Noterde Yapılacak Mülkiyeti Muhafaza Sözleşmesinde Noter harcı

Gaziantep VDB 27.9.2018 tarih ve 16700543-140[18-515-53]-E.55696 sayılı Özelgesi;

“Almanya mukimi firma tarafından şirketinize kesilen … tarih ve … sayılı proforma faturalardaki makine-teçhizata ilişkin olarak noterde düzenlenecek mülkiyeti muhafaza sözleşmelerinin, makine ve teçhizatın adınıza düzenlenen YTB kapsamında olması kaydıyla, YTB’de yer alan makina-teçhizat teşvik tutarı ile sınırlı olmak üzere 492 sayılı Kanun’un 123. maddesi kapsamında noter harcından istisnası edilmesi mümkün bulunmaktadır.”



*           YMM

  • Mevzuatta Son Çıkanlar