2020 / 19 Sayılı Genelge - Türkiye - Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması

T.C.

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü

 

Tarih : 17.06.2020

Sayı : 15591373-010.99-E.7151909

Konu : Türkiye-Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması

 

GENELGE

2020 / 19

 

Ülkemiz ile Belçika arasında gerçekleştirilen sosyal güvenlik anlaşmasının tadiline ilişkin görüşmeler neticesinde 11.4.2014 tarihinde imzalanan ve 28.9.2017 tarihli ve 30194 sayılı mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Belçika Krallığı Hükumeti Arasında Sosyal Güvenlik Anlaşması ile Sosyal Güvenlik Anlaşmasının Uygulanmasına İlişkin İdari Anlaşma 1.9.2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu Sözleşme ve İdari Anlaşmanın yürürlüğe girmesi ile 1.5.1968 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti ile Belçika Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Hakkında Genel Sözleşme ile aynı tarihte yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti ile Belçika Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Genel Sözleşmesinin Uygulanma Şekillerine Dair İdari Anlaşma, yürürlükten kalkmıştır.

BİRİNCİ KISIM

GENEL AÇIKLAMALAR

Anlaşma; Genel Hükümler, Uygulanacak Mevzuat ile ilgili Hükümler, Özel Hükümler, Çeşitli Hükümler ile Geçici ve Son Hükümler olmak üzere 5 bölümden oluşmaktadır:

Birinci bölümde; Anlaşmanın mevzuatsal ve kişisel kapsamı belirlenmiş olup, akit taraf vatandaşlarının eşit muameleye tabi tutulması ve sosyal güvenlik alanındaki hakların diğer akit tarafta da kullanılabileceğine ilişkin hükümler,

İkinci bölümde; çalışanlar, geçici görevliler, taşıma sektöründe çalışan ücretliler veya bağımsız çalışanlar, devlet memurları ile diplomatik temsilcilik görevlilerinin hangi akit tarafın sosyal güvenlik mevzuatına tabi tutulacağına ve geçici görev süresinin azami sınırlarına ilişkin hükümler,

Üçüncü bölümde; hastalık ve analık sigortası, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, iş kazası ve meslek hastalığı sigortalarına ve aile yardımına ilişkin hükümler,

Dördüncü bölümde; Anlaşmanın uygulanmasına ilişkin çeşitli hükümler,

Beşinci bölümde ise Anlaşmanın yürürlüğe girmesi ve yürürlükte kalma süresi ile Anlaşma öncesi ve sonrası haklara ilişkin hükümler,

yer almaktadır.

1.Kavramlar

Bu Genelgede geçen:

1.     Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumunu,

2.     Kanun: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununu,

3.     Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti ile Belçika Krallığı Arasındaki Sosyal Güvenlik Anlaşmasını,

4.     İdari Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti ile Belçika Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Anlaşmasının Uygulanmasına İlişkin İdari Anlaşmayı,

5.     Mevzuat: Anlaşmanın 2. maddesinde belirtilen sigorta kolları ile ilgili olarak bir akit taraf ülkesinde veya bu ülkenin bir kısmında yürürlükte olan kanun, tüzük ve yönetmelikler ile hukuki değeri olan genel idari düzenlemeleri, genel emir ve talimatları,

6.     Yetkili Kurum: Bu Anlaşmanın 2. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen mevzuatın tamamının veya bir kısmının uygulanmasından veya yardımların ödenmesinden sorumlu olan Kurumu,

7.     Yetkili Makam: Bu Anlaşmanın 2. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen mevzuatın uygulanması konusunda sorumlu Bakanlığı,

8.     Sigortalı: Bu Anlaşmanın hükümleri dikkate alınarak yardımlara hakkı olabilmesi için yetkili akit taraf mevzuatında aranan koşulları yerine getiren tüm kişiler,

9.     Aile Bireyi: Yardımlardan sorumlu akit tarafın mevzuatına göre veya bu Anlaşmanın 15. maddesinde belirtilen durumlarda ikamet ettiği akit tarafın mevzuatına göre ailenin bir üyesini,

10.  Geride kalanlar: Yardımların yapılmasını sağlayan mevzuat uyarınca hak sahibi olarak tanımlanan veya kabul edilen kimseyi,

11.  İkamet; Bir kişinin sürekli ikamet ettiği yeri,

12.  Bulunma: Geçici olarak ikameti,

13.  Sigortalılık süresi: Tamamlandığı mevzuat tarafından sigortalılık süresi olarak kabul edilen süre ile bu mevzuata göre sigortalılık süresine eşdeğer süreyi,

14.  Yardım: Bu Anlaşmanın 2. maddesinde belirtilen mevzuat uyarınca uygulanması öngörülen her türlü ekler veya zamlar da dahil olmak üzere, akit taraflardan her birinin mevzuatında öngörülen her türlü aylığı, geliri, ödeneği veya her türlü nakdi yardımı,

15.  Ayni yardım: Akit taraflardan her birinin mevzuatında öngörülen hastalık, analık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle ödenen her türlü ayni yardımı, ifade eder.

2. Anlaşmanın Uygulama Alanı

Anlaşma, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamındaki sigortalılar ile bu kapsamda gelir/aylık alanlar için malullük, yaşlılık, ölüm sigortası, kısa vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortasını,

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar ile gelir/aylık alanlar için malullük, yaşlılık, ölüm sigortası ve genel sağlık sigortasını kapsamaktadır.

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20. maddesinde belirtilen emekli sandıklarıda Anlaşma kapsamında yer almaktadır. Bu kapsamda çalışanlar ve/veya sandıklardan emekli aylığı alanlar için malullük, yaşlılık, ölüm sigortası ve kısa vadeli sigorta kollarını içeren Anlaşma hükümleri uygulanacaktır. Bu kişiler hakkında Belçika yetkili kurumları ile yapılacak yazışmalara Kurum aracılık yapacaktır. Ancak talep formülerlerinin düzenlenerek Kuruma intikal ettirilmesi ile ilgili işlemler, ilgili sandık tarafından gerçekleştirilecektir.

3. Yetkili Kurumlar

Türkiye bakımından tüm sigorta kolları için yetkili kurum Sosyal Güvenlik Kurumu, Belçika bakımından ise yetkili kurumlar İdari Anlaşma'da belirtilen kurumlardır.

İKİNCİ KISIM

ANLAŞMANIN UYGULANMASI ve FORMÜLERLER

Anlaşmanın uygulanmasında karşılıklı olarak kullanılmak üzere, Türkçe-Fransızca ve Türkçe-Flamanca olmak üzere 28'er adet formüler ihdas edilmiştir. Kurumca düzenlenecek formülerlerin rumuzunda "TR/BE", Belçika yetkili kurumlarınca düzenlenecek olan formülerlerin rumuzunda ise "BE/TR" ibaresi yer almaktadır.

Anılan formülerlerden Türkçe-Fransızca olanları, Kurum intranet sayfasında “Kurumsal/ Dokümanlar/ Yurtdışı/ Formülerler” bölümünde yayınlanmıştır. Formülerler, bu Genelgede yer alan açıklamalar doğrultusunda, bilgilerin doğruluğu kontrol edildikten sonra bilgisayar ortamında doldurularak onaylanacaktır.

Belçika yetkili kurumları tarafından bilgisayar ortamında düzenlenen formülerlerde ıslak mühür aranmayacaktır.

BİRİNCİ BÖLÜM

UYGULANACAK MEVZUATIN BELİRLENMESİ

İkili sosyal güvenlik anlaşmalarının temel ilkelerinden biri de çalışılan ülke mevzuatına tabi olunmasıdır. Anlaşmanın 7. maddesine göre;

-   Bir akit tarafta ücretli olarak çalışan kişi, kendisini istihdam eden işletme veya işverenin ikameti veya iş yeri merkezi diğer akit tarafta olsa da çalıştığı akit tarafın mevzuatına,

-   Bir akit tarafta bağımsız olarak mesleki faaliyet icra eden kişi, ikameti diğer akit tarafta olsa da çalıştığı akit tarafın mevzuatına tabi olacaktır.

Anlaşmanın 8 ila 11. maddelerinde çalışılan ülke mevzuatına tabi olunması kuralına istisna olarak geçici görevle diğer akit tarafa gönderilenlerin, taşımacılık sektöründe ücretli veya bağımsız çalışanların, devlet memurları ile diplomatik misyonlarda veya konsolosluklarda çalışan diplomatlar ile diplomatların özel hizmetlerinde çalışmak üzere görevlendirilenlerin hangi akit tarafın mevzuatına tabi kalacaklarına ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Anlaşmanın 12. maddesi ise bu maddelerdeki hükümlere istisna getirilebileceğini düzenlemektedir.

1. Bir İşin İcrası İçin Diğer Akit Tarafa Gönderilen Sigortalının Tabi Olacağı Mevzuat

Bir işin icrası için Türkiye'den Belçika'ya veya Belçika'dan Türkiye'ye gönderilen sigortalılar hakkında uygulanacak mevzuata ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır.

1.1. Bir İşin İcrası İçin Türkiye'den Belçika'ya Gönderilen Çalışanlar

1.1.1. 24 Aylık Süre İçin

 

İlgili hükümler

Anlaşmanın 7/3, 7/4, 8, 9, 10 ve 12. maddeler, İdari Anlaşmanın 5. maddesi

TR/BE 101

Uygulanacak Mevzuata İlişkin Belge

Anlaşmanın 9. maddesi gereği, Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışanlardan, işvereni tarafından bir işin icrası için Belçika'ya gönderilenler, 24 ayı aşmamak üzere Türk mevzuatına tabi kalmaya devam edecektir.

Geçici görevlendirme talebi yapılırken çalışan veya işveren tarafından doldurulacak olan Ek-1'deki "Yurt Dışı Geçici Görev Talep Dilekçesi" ve ekinde görev yazısı, Belçika’daki işveren ile yapılmış olan iş sözleşmesi, Belçika’da çalışacağı iş yeri adı ve iş yeri adres bilgilerinin Kuruma ibraz edilmesi gerekmektedir.

Başvuruya istinaden TR/BE 101 formüleri, sigortalının iş yerinin kayıtlı olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü (SGİM) veya sosyal güvenlik merkezi (SGM) tarafından üç nüsha halinde düzenlenerek bir nüshası Belçika yetkili kurumuna verilmek üzere formülerin iki nüshası sigortalı veya işverene verilecek, diğer nüshası da dosyasında muhafaza edilecektir.

Geçici görevlendirme süresi azami 24 ayı aşmamak kaydıyla formülerin 4. bölümünün (4.2.) numaralı kısmına başlangıç ve bitiş tarihleri belirtilerek kaydedilecektir.

1.1.2. 24 Aylık Sürenin Dolmasından Sonra

 

İlgili hükümler

Anlaşmanın 7/3, 7/4, 8, 9, 10 ve 12. maddeleri, İdari Anlaşmanın 5. maddesi

TR/BE 101

Uygulanacak Mevzuata İlişkin Belge

Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamındaki sigortalının Belçika’daki çalışma süresinin 24 ayı aşması ve işverenin talep etmesi halinde, geçici görev süresi yetkili kurumların karşılıklı mutabakatı ile 36 aylık ek süre verilerek toplamda 60 aya kadar uzatılabilir. Söz konusu mutabakata, ilk 24 aylık süre bitmeden varılmalıdır.

Ayrıca Anlaşmanın 12. maddesi gereğince yukarıda belirtilen duruma istisna teşkil eden hallerde de, Belçika tarafıyla mutabık kalınması durumunda, mevzuata tabi kalma süresi daha fazla uzatılabilecektir.

İşverenler tarafından SGİM/SGM’lere geçici görev süresinin uzatılmasına dair talepte bulunulduğunda bu talebe istinaden ilgili SGİM/SGM, TR/BE 101 formülerini (4.1) numaralı kısımda yer alan (9.2) kutucuğunu işaretleyerek 2 nüsha düzenleyip Belçika’daki yetkili kurumundan onay istenmek üzere Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne (EHGM) gönderecektir. Belçika yetkili kurumu ile geçici görev süresinin uzatılmasına ilişkin yazışmalar Yurtdışı Sözleşmeler ve Emeklilik Daire Başkanlığı (YSEDB) tarafından gerçekleştirilecektir.

YSEDB tarafından Belçika yetkili kurumundan alınan onay geciktirilmeden ilgili SGİM/SGM’ye gönderilecektir. Onayı alan SGİM/SGM tarafından formülerin bir nüshası sigortalıya veya işverene verilecek/gönderilecek, bir nüshası ise dosyasında muhafaza edilecektir.

Görev süresinin uzaması halinde çalışan veya işveren tarafından doldurulacak olan Ek-1'deki “Yurt Dışı Geçici Görev Talep Dilekçesi” ve ekinde görev yazısı, Belçika'daki işveren ile yapılmış olan iş sözleşmesi, Belçika’da çalışacağı iş yeri adı ve iş yeri adres bilgilerinin Kuruma ibraz edilmesi gerekmektedir.

1.2. Bir İşin İcrası İçin Belçika'dan Türkiye'ye Gönderilen Çalışanlar

1.2.1. 24 Aylık Süre İçin

 

İlgili hükümler

Anlaşmanın 7/3, 7/4, 8, 9, 10 ve 12. maddeleri, İdari Anlaşmanın 5. maddesi

BE/TR 101

Uygulanacak Mevzuata İlişkin Belge

Belçika mevzuatına tabi işveren tarafından ülkemize geçici görevle gönderilen sigortalı, ülkemizde çalışmaya başladığı tarihten itibaren 24 ayı aşmamak üzere Belçika mevzuatına tabi kalmaya devam edecektir.

Bu şekilde ülkemize gönderilen çalışanın Belçika mevzuatına tabi kalmaya devam edebilmesi için Belçika yetkili kurumu tarafından azami 24 ayı aşmayacak şekilde düzenlenmiş olan BE/TR 101 formülerinin Kuruma ibraz edilmesi gerekmektedir.

Sigortalı ya da işverenler tarafından Kuruma ibraz edilen formüler üzerinde herhangi bir onay işlemi yapılmayacaktır. Formülerin ilgili SGİM/SGM'ye intikal etmesi durumunda, formülerin bir örneği yurtdışı işlemleri servisi tarafından görevli olarak geldiği iş yeri dosyasının bulunduğu servise iletilerek çalışanın ayrıca Kurum tarafından yersiz tescilinin yapılması önlenecektir.

1.2.2. 24 Aylık Sürenin Dolmasından Sonra

 

İlgili hükümler

Anlaşmanın 7/3, 7/4, 8, 9, 10 ve 12. maddeleri, İdari Anlaşmanın 5. maddesi

BE/TR 101

Uygulanacak Mevzuata İlişkin Belge

Belçika mevzuatına tabi çalışmakta iken geçici görevle Türkiye’ye gönderilen Belçika sigortalısının görev süresinin 24 ayı aşması ve Anlaşmanın 9. maddesinin 2. fıkrasına göre Kurumun muvafakatının alınması halinde, 36 ayı geçmeyecek şekilde ek süre verilecek ve bu kişi toplamda 60 aya kadar Belçika mevzuatına tabi kalmaya devam edecektir. Söz konusu mutabakata, ilk 24 aylık süre bitmeden varılmalıdır.

Bu durumda anılan sigortalı hakkında görev süresi bitmeden önce Belçika yetkili kurumunca, Kurumun onayının alınması için gönderilecek muvafakat talebine ilişkin yazı YSEDB'ye gönderilecektir.

YSEDB tarafından görev süresinin uzatılmasına ilişkin onayın bir örneği görevlinin iş yeri dosyasının bulunduğu SGİM/SGM'ye gönderilecektir. Onayın bir nüshası SGİM/SGM tarafından görevli olarak geldiği iş yeri dosyasının bulunduğu servise iletilerek çalışanın ayrıca Kurum tarafından yersiz tescilinin yapılması önlenecektir.

Belçika yetkili kurumundan alınan geçici görev süresinin uzatılmasına dair taleplerin SGİM/SGM'ye gelmesi durumunda bu talepler geciktirilmeden EHGM'ye intikal ettirilecektir.

Ayrıca Anlaşmanın 12. maddesi gereğince yukarıda belirtilen duruma istisna teşkil eden hallerde de, Belçika tarafıyla mutabık kalınması durumunda, mevzuata tabi kalma süresi daha fazla uzatılabilecektir.

2. Diplomatik Misyonlar ve Konsolosluk Görevlileri

Anlaşmanın 11. maddesinde diğer akit tarafta görev yapan diplomatik ve konsüler personel hakkında 18 Nisan 1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi ve 24 Nisan 1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Bu kapsamda, bir akit tarafın diğer akit taraftaki diplomatik temsilciliklerinde çalışan diplomatlar ile bu temsilciliklerde çalışan idari ve teknik personel ile diplomatların özel hizmetlisi olarak çalışmak üzere görevlendirilen kişiler hakkında uygulanacak mevzuat aşağıda yer almaktadır.

2.1. Belçika’daki Elçilik ve Konsolosluklarda İstihdam Edilen Çalışanlar

 

İlgili hükümler

Anlaşmanın 7/3, 7/4, 8, 9, 10 ve 12. maddeleri ve İdari Anlaşmanın 5. maddesi

TR/BE 101

Uygulanacak Mevzuata İlişkin Belge

Belçika’da, ülkemizin diplomatik temsilciliklerinde çalışmak üzere ülkemiz tarafından görevlendirilen kişiler Kurum mevzuatına tabi olacaklardır.

Dışişleri Bakanlığının talebi üzerine, bu kişilerin ülkemizde sosyal güvenliklerinin sağlandığını gösterir 3 nüsha TR/BE 101 formüleri düzenlenerek iki nüshası Dışişleri Bakanlığına iletilecektir. Diğer nüsha ise dosyasında muhafaza edilecektir.

Anlaşmanın 11. maddesi kapsamı dışında ülkemizin Belçika’daki diplomatik misyon veya konsolosluklarında çalışanlar için Belçika mevzuatı uygulanacaktır.

2.2. Türkiye'deki Belçika Elçilik ve Konsolosluklarında İstihdam Edilen Çalışanlar

 

İlgili hükümler

Anlaşmanın 7/3, 7/4, 8, 9, 10 ve 12. maddeleri ve İdari Anlaşmanın 5. maddesi

BE/TR 101

Uygulanacak Mevzuata İlişkin Belge

Ülkemizde, diplomatik temsilciliklerinde çalışmak üzere Belçika tarafından görevlendirilen kişiler Belçika mevzuatına tabi olacaklardır.

Ancak, bu durumdaki kişilerin Belçika’da sosyal güvenliklerinin sağlandığını BE/TR 101 formüleri ile Kuruma ibraz etmeleri gerekmektedir.

Anlaşmanın 11. maddesi kapsamı dışında Belçika’nın ülkemizdeki diplomatik temsilciliklerinde çalışanlar için Kurum mevzuatı uygulanacaktır.

2.3. Diğer Devlet Memurları

Anlaşmanın 10. maddesi kapsamında bir akit tarafta görevlendirilen memur ve memur muamelesine tabi personel kendisini gönderen akit taraf mevzuatına tabi olur. Bu kişiler için TR/BE 101 ve BE/TR 101 formülerleri görev süreleri kadar düzenlenecektir.

3. Taşımacılık Sektöründe Ücretli ve Bağımsız Çalışanlar

İş yeri merkezi akit taraflardan birinde bulunan taşımacılık firması personelinin tabi olacağı mevzuata ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır.

3.1. Merkezi Türkiye’de Bulunan Taşımacılık Sektöründe Ücretli veya Bağımsız Çalışanlar

 

İlgili hükümler

Anlaşmanın 7/3, 7/4, 8, 9, 10 ve 12. maddeleri ve İdari Anlaşmanın 5. maddesi

TR/BE 101

Uygulanacak Mevzuata İlişkin Belge

İş yeri merkezi ülkemizde bulunan bir iş yerinin çalışanı veya bağımsız çalışan olarak karayolu, demiryolu veya havayolu ile uluslararası yolcu veya mal taşımacılığı yapan personelin Belçika’ya gitmesi durumunda, ülkemizin sosyal güvenlik mevzuatına tabi kalabilmesi için işvereninin veya kendisinin "Yurt Dışı Geçici Görev Talep Dilekçesi" ile başvurusu üzerine sigortalı için 3 nüsha TR/BE 101 formüleri düzenlenerek bir nüshası Belçika yetkili kurumuna verilmek üzere formülerin iki nüshası sigortalı veya işverene verilecek, diğer nüshası da dosyasında muhafaza edilecektir.

TR/BE 101 formülerinin doldurulmasına ilişkin usül ve esaslar bu Genelgenin "1.1.1. 24 Aylık Süre İçin" başlığı altında açıklanmış olup söz konusu personel için ilgili formüler talep edilen süre kadar düzenlenecektir.

Bu kişilerin Belçika'da bulunacakları süre belirli ise bitiş tarihi kısmına ilgili tarih, belirli değil ise formülerin ilgili kısmına sadece başlangıç tarihi yazılarak bitiş tarihi kısmı boş bırakılacaktır.

Diğer bir husus ise iş yeri merkezi ülkemizde bulunmakla birlikte, bu iş yerinin Belçika'daki şube veya daimi temsilciliğinde istihdam edilen personel, Belçika mevzuatına tabi olacaktır.

3.2. Merkezi Belçika'da Bulunan Taşımacılık Sektöründe Ücretli veya Bağımsız Çalışanlar

 

İlgili hükümler