Gerçek Kişilerce Elde Edilen

KAZANÇ VE İRATLARIN VERGİLENDİRİLMESİ VE BEYANNAME DÜZENLEME REHBERİ

İÇİNDEKİLER

 

 

I-    GİRİŞ              

A-   4842 SAYILI KANUN İLE GELİR VERGİSİ KANUNU’NDA YAPILAN BAŞLICA DEĞİŞİKLİKLER           

B-   5024 SAYILI KANUN İLE GELİR VERGİSİ KANUNU’NDA YAPILAN BAŞLICA DEĞİŞİKLİKLER           

C-  5035 SAYILI KANUN İLE GELİR VERGİSİ KANUNU’NDA YAPILAN BAŞLICA DEĞİŞİKLİKLER           

II-  GELİR VERGİSİNDE MÜKELLEFİYET VE ŞEKİLLERİ              

A-   TAM MÜKELLEFİYET               

B-   DAR  MÜKELLEFİYET              

III- GELİRİN TOPLANMASI VE BEYAN ESASI 

A-   MAHİYETİ 

B-   YILLIK BEYANNAME İLE BEYAN EDİLMESİ ZORUNLU OLAN GELİRLER           

1-   Tam Mükellefiyette            

a-   Kazanç Elde Etmemiş Olsalar Dahi Yıllık Beyanname Vermek Zorunda Olanlar 

aa- Ticari Kazanç Sahipleri           

i-    Gerçek Usulde Vergilendirilen Ticari Kazanç Sahipleri     

ii-   Basit Usulde Vergilendirilen Ticari Kazanç Sahipleri         

ab- Zirai Kazanç Sahipleri            

ac- Serbest Meslek  Kazancı Sahipleri          

b-   İstisna Haddini Aşan Gelir Elde Edilmesi Halinde Yıllık Beyanname Vermek Zorunda Olanlar        

ba- Menkul Sermaye İradı Elde Edenler       

bb- Gayrimenkul Sermaye İradı Elde Edenler               

bc- Ücret Geliri Elde Edenler        

bd- Diğer Kazanç ve İrat Elde Edenler          

2-   Dar Mükellefiyette             

C-  YILLIK BEYANNAME VERİLMESİ VE GELİRİN TOPLANMASIYLA İLGİLİ ESASLAR             

D-  GELİRİN TOPLANMASI VE BEYANINDA AİLE BİREYLERİNİN DURUMU             

E-   TOPLAMA YAPILMAYACAK HALLER      

1-   Tam Mükellefiyette            

a-   Tevkif Suretiyle Vergilendirilmiş Ücretler, Menkul  ve Gayrimenkul Sermaye İratları         

b-   Gerçek Usulde Vergilendirilmeyen Zirai Kazançlar

c-   Kazanç ve İratların İstisna Hadleri İçinde Kalan Kısımları    

d-   Toplamı 600 Milyon Lirayı Aşmayan, Tevkifata ve İstisna Uygulamasına Konu Olmayan Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İratları           

2-   Toplama Yapılmayan Hallere İlişkin Uygulama Örnekleri             

3-   Dar Mükellefiyette             

IV- TİCARİ KAZANÇLAR     

A-   TİCARİ KAZANCIN TESPİTİNE İLİŞKİN ESASLAR 

1-   Ticari Kazancın Gerçek Usulde Tespiti           

a-   Bilanço Esasında Ticari Kazancın  Tespiti              

b-   İşletme Hesabı Esasında Ticari Kazancın Tespiti   

2-   Ticari Kazancın Basit Usulde Tespiti              

B-   TİCARİ KAZANCIN TESPİTİNDE İNDİRİLECEK GİDERLER  

1-   Ticari Kazancın Elde Edilmesi ve Devamı İçin Yapılan Genel Giderler       

2-   Götürü Gider Uygulaması

a-   Götürü Gider Uygulamasında Hasılat      

aa- İhracat Hasılatı       

ab- Yurt Dışı Taşımacılık Hasılatı 

ac- Yurt Dışında Yapılan İnşaat, Onarma, Montaj ve Teknik Hizmetlerden Sağlanan Hasılat      

3-   Çalışanların Yiyecek, Giyecek, Sigorta Prim vb.  Giderleri           

4-   İşle İlgili Zarar-Ziyan ve Tazminatlar              

5-   Seyahat ve Konaklama Giderleri     

6-   Taşıt Giderleri    

7-   Ayni Vergi, Resim ve Harçlar           

8-   Amortismanlar   

9-   İşveren Sendika Aidatları

10- Bireysel Emeklilik Sistemine Ödenen Katkı Payları      

C-  TİCARİ KAZANCIN TESPİTİNDE GİDER KABUL EDİLMEYEN ÖDEMELER         

1-   Gelir Vergisi Kanunu’nun 41. Maddesine Göre İndirilemeyecek Giderler  

2-   Finansman Gider Kısıtlaması          

a-   Gider Kısıtlaması Kapsamına Giren Mükellefler      

b-   Gider Kısıtlamasına Tabi Olmayan Mükellefler       

c-   Gider Kısıtlaması Kapsamına Giren Yabancı Kaynaklara İlişkin Gider ve Maliyet Unsurları             

d-   İndirim Oranı               

e-   Yıllara Sari İnşaat ve Onarma İşi Yapan Mükelleflerde Gider Kısıtlaması Uygulaması       

f-    Finansman Gider Kısıtlaması Uygulamasına 01.01.2004 Tarihinden İtibaren Son Verilmektedir     

3-   Gelir Vergisi Kanunu’nun 90. Maddesine Göre İndirilemeyecek Giderler  

4-   Diğer Kanunlarda Yer Alan Hükümler            

5-   Kanunen Kabul Edilmeyen Gider Niteliğinde Olan Diğer Giderler             

D-  TİCARİ KAZANCIN TESPİTİNDE MALİYET BEDELİ ARTIRIMI              

1-   Maliyet Bedeli Artırımına Konu Olabilecek İktisadi Kıymetler     

a-   Gayrimenkuller            

b-   İştirak Hisseleri           

c-   Amortismana Tabi Diğer İktisadi Kıymetler             

2-   Maliyet Bedeli Artırımının Şartları   

3-   Maliyet Bedeli Artırımı İşleminin Yapılması    

4-   Maliyet Bedeli Artırımı  Uygulamasına 01.01.2004 Tarihinden İtibaren Son Verilmektedir      

V-   ZİRAİ KAZANÇLAR       

VI- ÜCRETLER     

A-   GERÇEK ÜCRETLER               

B-   DİĞER ÜCRETLER  

C-  TEVKİFATA TABİ OLMAYAN ÜCRETLER               

D-  YILLIK BEYANNAME İLE BİLDİRİMİ ZORUNLU OLAN VE BİLDİRİMİ MÜMKÜN OLMAYAN ÜCRETLER           

1-   Yıllık Beyanname ile Beyanı Zorunlu Ücret Gelirleri     

2-   Yıllık Beyanname ile Beyan Edilmeyecek Ücret Gelirleri              

VII-          SERBEST MESLEK KAZANÇLARI     

A-   SERBEST MESLEK ERBABI    

1-   Genel Tanımlama Çerçevesinde  Serbest Meslek Erbabı Olanlar

2-   Kanunda Yapılan  Belirleme Sonucu  Serbest Meslek Erbabı Sayılanlar  

B-   SERBEST MESLEK KAZANCININ TESPİTİ             

1-   Hasılat Kavramı 

2-   Elde Etme (Tahsil Esası)  

C-  SERBEST MESLEK KAZANCININ TESPİTİNDE İNDİRİLECEK GİDERLER          

1-   Mesleki Kazancın Elde Edilmesi ve İdame Ettirilmesi İçin Ödenen Genel Giderler   

a-   Mesleki Faaliyetin Sürdürüldüğü İşyerinin Kirası  

aa- İşyerinin Kiralanmış Olması Hali             

ab- İşyerinin Mülkiyetinin Serbest Meslek Erbabına Ait Olması Hali              

ac- İşyerinin Mülkiyetinin Eşe veya Ortaklardan Birine Ait Olması Hali          

b-   Aydınlatma ve Isıtma Giderleri  

c-   Telefon Giderleri         

d-   Kırtasiye Giderleri       

e-   İşle İlgili Olarak Şehir İçi Ulaşım, Posta, Kargo Giderleri       

2-   Personel Giderleri             

3-   Mesleki Faaliyet ile İlgili Yolculuk ve Konaklama Giderleri         

4-   Mesleki Faaliyette Kullanılan Tesisat ve Demirbaş Eşya ve Envantere Dahil Taşıtlar İçin Vergi Usul Kanunu Hükümlerine Göre Ayrılan Amortismanlar             

a-   Tesisat ve Demirbaş Eşya İçin  Ayrılan Amortismanlar        

b-   Envantere Dahil Taşıtlar İçin  Ayrılan Amortismanlar           

5-   Kiralanan veya Envantere Dahil Olan Taşıtların Giderleri            

6-   Alınan Mesleki Yayınlar İçin Ödenen Bedeller              

7-   Mesleki Faaliyetin İcrası İçin Ödenen Mal ve Hizmet Alım Bedelleri           

8-   Emekli Sandıklarına ve Mesleki Teşekküllere Ödenen Aidatlar   

9-   İşyeri İle İlgili Ayni Vergi, Resim Ve Harçlar  

10- Mesleki Faaliyetle İlgili Olarak Ödenen Tazminatlar     

D-  MESLEKİ KAZANCIN TESPİTİNDE İNDİRİLEMEYECEK GİDERLERE  

E-   SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA  YARARLANILABİLECEK İSTİSNALAR   

1-   Serbest Meslek Kazançları (Telif Kazançları)  İstisnası               

a-   Kanuni Düzenleme     

b-   İstisnanın Kapsamı    

c-   İstisnadan Yararlanacak  Olan Kişiler      

d-   İstisna Kapsamına Giren Hasılat              

e-   İstisna Uygulaması İçin Başvurulacak Merci          

İstisna Uygulamasından Yararlanmanın Sonuçları         

2-   Sergi ve Panayır İstisnası

3-   4325  sayılı Kanun Çerçevesinde  Uygulanan Gelir Vergisi İstisnası         

4-   Serbest  Bölge Kazanç  İstisnası   

5-   Vergiden Muaf Serbest Meslek Erbabı           

F-   SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA VERGİ TEVKİFATI    

VIII-GAYRİMENKUL SERMAYE İRATLARI        

A-   GAYRİMENKUL SERMAYE İRADININ MÜKELLEFİ

B-   GAYRİMENKUL SERMAYE İRADI - TİCARİ KAZANÇ AYRIMI               

C-  GAYRİMENKUL SERMAYE İRATLARINDA GAYRİSAFİ HASILATIN TESPİTİ       

D-  EMSAL KİRA BEDELİ ESASI    

E-   GAYRİMENKUL SERMAYE İRATLARININ TESPİTİNDE GAYRİSAFİ HASILATTAN İNDİRİLEBİLECEK GİDERLER          

1-   Gerçek Gider Usulü          

2-   Götürü Gider Usulü          

F-   GAYRİMENKUL SERMAYE İRADI İSTİSNASI         

1-   Gayrimenkul Sermaye İradı İstisnasından Yararlanamayacak Olanlar       

2-   Basit Usule Tabi Mükelleflerin Gayrimenkul Sermaye İradı İstisnasından Yararlanıp Yararlanamayacağı             

3-   Gayrimenkul Sermaye İradı İstisnasına İlişkin Uygulama Örnekleri          

G-  TEVKİF SURETİYLE VERGİLENDİRİLEN GAYRİMENKUL SERMAYE İRATLARININ BEYAN ESASLARI           

H-  TUTARI 600 MİLYON LİRAYA KADAR OLAN TEVKİFATA VE İSTİSNA UYGULAMASINA KONU OLMAYAN GAYRİMENKUL SERMAYE İRATLARI BEYAN DIŞI KALACAKTIR      

I-    GAYRİMENKUL SERMAYE İRATLARININ BEYAN VE ÖDEME ZAMANLARI        

İ-    YURT DIŞINDA ÇALIŞAN VATANDAŞLARIMIZIN DURUMU 

IX- MENKUL SERMAYE İRATLARININ HESABI VE BEYANI          

A-   GVK HÜKÜMLERİNE GÖRE BEYAN DIŞI KALAN MENKUL SERMAYE İRATLARI               

1-   GVK’nın Geçici 55. Maddesi Hükmüne Göre Beyan Dışı Kalan Menkul Sermaye İratları         

2-   GVK’nın 76. Maddesine Göre Uygulanacak İndirim Oranı Uygulaması İle  Beyan Dışı Kalan Menkul Sermaye İratları       

3-   GVK’nın Geçici 59. Maddesi Hükmüne Göre Beyan Dışı Kalan Menkul Sermaye İratları         

4-   Eurobond Faiz Gelirlerinin Durumu               

5-   GVK’nın 22/2 ve Geçici 62. Maddesi Hükümlerine Göre Beyan Dışı Kalan Kurumlardan Elde Edilen Kâr Payları

a-   GVK’nın Geçici 62. Maddesine Göre Beyan Dışı Kalan Kâr Payları      

b-   GVK’nın 22/2. Maddesine Göre Beyan Dışı Kalan Kâr Payları              

6-   GVK’nın 86. Maddesi Hükmüne Göre Beyan Dışı Kalan Menkul Sermaye İratları    

a-   GVK’nın 86. Maddesinin 1/c Bendi Hükmüne Göre Beyan Dışı Kalan Menkul Sermaye İratları       

b-   GVK’nın 86. Maddesinin 1/a Bendi Hükmüne Göre Beyan Dışı Kalan Menkul Sermaye İratları       

c-   GVK’nın 86. Maddesinin 1/d Bendi Hükmüne Göre Beyan Dışı Kalan Menkul Sermaye İratları       

B-   BEYANNAME VERİLMESİ HALİNDE VERGİLENDİRME         

1-   Kurumlardan Elde Edilen Kâr Payları             

2-   İndirim Oranı Uygulanarak Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları         

3-   Beyana Tabi Diğer Menkul Sermaye İratları  

C-  MENKUL SERMAYE İRADININ SAFİ TUTARININ TESPİTİNDE İNDİRİLEBİLECEK GİDERLER VE ZARAR DOĞMASI HALİ            

D-  MENKUL SERMAYE İRATLARININ BEYAN DURUMUNA İLİŞKİN TABLO            

E-   YURT DIŞINDA ÇALIŞAN VATANDAŞLARIMIZIN DURUMU 

X-   DİĞER KAZANÇ VE İRATLAR       

A-   DEĞER ARTIŞI KAZANÇLARI 

1-   Hisse Senetlerinin Elden Çıkarılmasında Değer  Artışı Kazancı 

a-   Verginin Konusuna Giren Hisse Senetleri Alım-Satım İşlemlerinin Belirlenmesi               

b-   Verginin Konusuna Giren Hisse Senedi Alım-Satım İşlemlerinden  Doğan Değer  Artışı Kazançlarının  Tespiti          

c-   Sermaye Artırımları Nedeniyle Bedelsiz Sahip Olunan Hisse Senetlerinin Maliyet Bedelinin Belirlenmesi    

d-   Hisse Senedi Maliyet Bedelinin Endekslenmesi     

e-   Menkul Kıymet Alım Satım İşlemlerin Bir Kısmının Kârlı, Bir Kısmının ise Zararlı Olması Halinde Beyan Edilecek Kazancın Tespiti          

f-    Hisse Senedi Satış Kazancının Tespitinde İstisna Uygulaması           

2-   Devlet Tahvilleri ve Hazine Bonolarının Elden Çıkarılmasından Doğan Kazançlar  

3-   Diğer Menkul Kıymetlerin Elden Çıkarılmasından Doğan Kazançlar          

4-   Diğer Menkul Kıymetlerin Elden Çıkarılmasından Doğan Kazançlar          

5-   Dar Mükelleflerin Menkul Kıymet Satış Kazançlarının Tespitinde Kur Farklarının  Durumu   

6-   Gayrimenkullerin Elden Çıkarılmasında Değer  Artışı Kazancı    

7-   Diğer Mal Ve Hakların Elden Çıkarılmasında Değer Artışı Kazancı             

8-   10 Milyar TL İstisnanın Uygulanması             

9-   Vergilendirilmeyecek Değer Artışı Kazançları

B-   ARIZİ  KAZANÇLAR 

1-   10.000.000.000 TL’lik  İstisnadan Yararlanabilen Arızi Kazançlar

2-   Tamamı Vergiye Tabi  Olan Arızi Kazançlar    

XI- YILLIK BEYANNAME İLE BİLDİRİLECEK GELİRDEN İNDİRİLEBİLECEK GİDERLER        

A-   HAYAT, SAĞLIK, VB. SİGORTA PRİMLERİ             

B-   BAĞ - KUR PRİMLERİ              

C-  BAĞIŞ VE YARDIMLARIN İNDİRİMİ        

1-   Bağış ve Yardımların Yapılacağı Kurum ve Kuruluşlar

2-   Bağış ve Yardımlar Makbuz Karşılığı Yapılmalıdır         

3-   Bağış ve Yardımların  Üst Sınırı      

4-   Bağış ve Yardımların  Aynen Yapılması Halinde Değer Tespiti   

5-   Deprem Bölgesine Yapılan Bağış ve Yardımlar             

6-   Bağış ve Yardımların Katma Değer Vergisi Mevzuatı Yönünden Değerlendirilmesi 

7-   2003 Yılı İçinde 4842, 4962 ve 5035 Kanunlarla Yapılan İlavelerle Bağış Ve Yardımların Kapsamı Genişletilmiştir              

D-  SAKATLIK İNDİRİMİ 

1-   Konuya İlişkin Yasal Mevzuat         

2-   Sakatlık İndiriminden Yararlanabilmek İçin İzlenecek Prosedür

3-   Sakatlık İndiriminden Yararlanmada Bakmakla Yükümlü Olunan Kişi Kavramı        

4-   Sakatlık İndirim Tutarlarının Belirlenmesine İlişkin Esaslar 4842 sayılı Kanun İle Yeniden Belirlenmiştir           

E-   GEÇMİŞ YIL ZARARLARI         

F-   YURT DIŞI FAALİYETLERDEN DOĞAN ZARARLAR             

XII-          YILLIK BEYANNAMEDE HESAPLANAN GELİR VERGİSİNDEN MAHSUP EDİLEBİLECEK VERGİLER VE İADESİ 

A-   KESİNTİ YOLU İLE ÖDENEN VERGİLER

1-   Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarma İşlerinde Kesilen Vergilerin  Mahsubu ve İadesi  

2-   Serbest Meslek Kazançları, Ücret ve/veya Gayrimenkul Sermaye İratlarından Tevkif Yoluyla Kesilen  Vergilerin Mahsubu ve İadesi 

a-   Vergi Tevkifatının Mahsuben İadesi İle İlgili Hükümler         

b-   İleride Doğacak Vergi Borçlarına Mahsup Talebinde Bulunulması     

c-   Mahsuben İade Talebi Sonrasında Mahsup İşleminin Yapılacağı Tarih              

d-   Teminatsız ve İncelemesiz Olarak İade Edilecek Tutar          

3-   Menkul Sermaye İratları Üzerinden Tevkif Suretiyle Ödenen Vergilerin Mahsubu ve İade     

4-   Zirai Kazançta Vergilerin Mahsubu

B-   GEÇİCİ VERGİNİN MAHSUBU 

C-  YABANCI ÜLKELERDE ÖDENEN VERGİLERİN MAHSUBU  

XIII-YILLIK BEYANNAMENİN DOLDURULMASI VE EKLENECEK BELGELER            

A-   YILLIK BEYANNAMENİN DOLDURULMASI            

1-   Yıllık Beyannamenin Serbest Muhasebeci Ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerce İmzalanması     

2-   Yıllık Beyannamenin Doldurulmasında Dikkat Edilecek Hususlar             

B-   2003 VE 2004 YILLARI GELİR VERGİSİ TARİFELERİ            

1-   2003 Yılı Gelir Vergisi Tarifesi          

a-   Genel Vergi Nispeti    

b-   Ücret Gelirlerinin Beyanında Vergi Nispeti             

2-   2003 Yılında Elde Edilen Gelirlere Uygulanacak Vergi Nispetleri

C-  YILLIK BEYANNAME  VERİLME VE ÖDEME  SÜRELERİ       

XIV- 2003 YILINA AİT ŞAHSİ GELİRLERİN BEYANINA İLİŞKİN ÖRNEKLER              

A-   GAYRİMENKUL SERMAYE İRADININ BEYANINA İLİŞKİN UYGULAMA ÖRNEKLERİ          

1-   Götürü Gider Usulünü Seçen Bir Mükellefin Mesken Kira Gelirinin Beyanına İlişkin Örnek  

2-   Gerçek Gider Usulünü Seçen Bir Mükellefin Mesken Kira Gelirinin Beyanına İlişkin Örnek  

3-   Hem İşyeri Hem de Mesken Kira Geliri Elde Eden Bir Mükellefin Beyanına İlişkin Örnek       

B-   MENKUL SERMAYE İRATLARININ BEYANINA İLİŞKİN UYGULAMA ÖRNEKLERİ              

1-   26.07.2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden İhraç Edilen Devlet Tahvili Faiz Gelirinin Beyanına İlişkin Örnek      

2-   26.07.2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Gelirinin Beyanına İlişkin Örnek 

3-   26.07.2001 Tarihinden Sonra İhraç Edilen Dövize Endeksli Devlet Tahvili Faiz Gelirinin Beyanına İlişkin Örnek

4-   26.07.2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden İhraç Edilen Devlet Tahvili ve 26.07.2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Gelirlerinin Beyanına İlişkin Örnek 

5-   GVK Md 22’ye Göre Kâr Paylarının Beyanına İlişkin Örnek         

6-   GVK Geçici Md 62’ye Göre Kâr Paylarının Beyanına İlişkin Örnek             

7-   Menkul Sermaye İratlarının Beyanına İlişkin Kapsamlı Örnek    

C-  DEĞER ARTIŞ KAZANÇLARININ BEYANINA İLİŞKİN UYGULAMA ÖRNEKLERİ 

1-   Aynı Yılda Hisse Senedi ve Hazine Bonosu Alım Satım Kazancı Elde Edilmesine İlişkin Örnek            

2-   Aynı Yılda Hazine Bonosu Alım Satım Kazancı ile Hazine Bonosu Faiz Gelirleri Elde Edilmesine İlişkin Örnek  

D-  SERBEST MESLEK KAZANCININ BEYANINA İLİŞKİN UYGULAMA ÖRNEKLERİ

1-   Tek Geliri Serbest Meslek Kazancı Olan Bir Mükellefin Beyanına İlişkin Örnek       

2-   Serbest Meslek Kazancının Yanı Sıra Ücret ve Menkul Sermaye İradı Elde Eden  Olan Bir Mükellefin Beyanına İlişkin Örnek            

E-   ÜCRET GELİRLERİNİN BEYANINA İLİŞKİN UYGULAMA ÖRNEĞİ       

F-   ZIRAİ KAZANCIN BEYANINA İLİŞKİN UYGULAMA ÖRNEĞİ 

G-  TİCARİ KAZANCIN BEYANINA İLİŞKİN UYGULAMA ÖRNEĞİ               

1-   Basit Usulde Ticari Kazancın Beyanına İlişkin Örnekler              

2-   Gerçek Usulde Ticari Kazancının Yanı Sıra Borsa Kazancı ve Kira Geliri  Elde Eden  Bir Mükellefin Beyanına İlişkin Örnek            

XV-          KAYNAKÇA