5 Temmuz 2018 Perşembe

7143 Sayılı Kanunla İhtilaflı Vergi Alacaklarının Yapılandırılması

Yazar: İmdat TÜRKAY*

Yaklaşım / Temmuz 2018 / Sayı: 307

I- GİRİŞ

Bilindiği üzere, 11.05.2018 tarihinde TBMM’de kabul edilen Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin 7143 sayılı Kanun 18.05.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Anılan Kanunla kamuya borcu olan vatandaşlara/mükelleflere çok önemli imkanlar getirilmiş bulunmaktadır. Öncelikle 31.03.2018 tarihi itibariyle birikmiş vergi/ceza borcu olan mükelleflere borçlarını, motorlu taşıtlar vergisi ve trafik para cezaları ve diğer idari para cezalarını, öğrenim ve katkı kredisi borçlarını Yurt İçi ÜFE oranında güncelleme ile ödeme imkanı getirilmekte olup vergi asıllarının tamamı ile güncellenen tutarın ödenmesi halinde ise vergi cezaları, gecikme zammı ve gecikme faizlerinin tahsilinden vazgeçilmektedir. Birikmiş vergi borçlarının yapılandırma kapsamında peşin olarak ödenmesinde ise Yurt İçi ÜFE oranında hesaplanan tutar üzerinden de ayrıca büyük oranda indirim yapılmaktadır. Vergi aslına bağlı olmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının ise yarısı silinmektedir. Birikmiş vergi/ceza borçlarının yapılandırma kapsamında peşin veya taksitler halinde ödeme imkanı sağlanmaktadır. Ancak, yapılandırılan borçlara ilişkin dava açılmaması ve açılan davalardan vazgeçilmesi gerekmektedir.

Birikmiş vergi/ceza borçlarının yapılandırma kapsamında ödenmek istenmesi halinde vergi aslı ile birlikte Yİ-ÜFE oranında hesaplanan güncelleme tutarı ile ödenmesi halinde, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi ziyaı cezası ve vergi ziyaı cezasına ait gecikme zammının tahsilinden vazgeçilmektedir. 7143 sayılı Kanunla ilgili olarak yayımlanan 1 Seri No.lu Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin 7143 Sayılı Kanun Genel Tebliği’nde(1) getirilen tüm imkanlar ayrıntılı olarak örneklerle anlatılmış bulunmaktadır. Buna göre, kesinleşmiş vergi ve ceza borçlarının yapılandırma kapsamında ödenebilmesi için Kanun’un yayım tarihi olan 18.05.2018 tarihini izleyen ikinci ayın sonuna kadar yani 31 Temmuz 2018 tarihine kadar ilgili idareye başvuruda bulunulması gerekmektedir.

Vergi mükelleflerine 7143 sayılı Kanunla ayrıca; işletme kayıtlarının cezasız ve faizsiz olarak gerçek duruma uygun hale getirilmesi, eczanelerde cezasız faizsiz stok düzeltme, matrah ve vergi artırımında bulunarak vergi incelemesinden muafiyet, inceleme ve tarhiyat safhasındaki borçlar için yapılandırma, beyan edilmemiş gelirler ve kazançlar için pişmanlıkla cezasız ve faizsiz beyan imkanı, yurt içi ve yurt dışı bazı varlıkların milli ekonomiye kazandırılması imkanları da getirilmektedir. Bu çalışmada 7143 sayılı Kanunla getirilen imkanlardan diğerleri hariç tutularak sadece vergi ihtilaflarının sulh yoluyla sonlandırılmasında vatandaşlara/mükelleflere sağlanan %80’e varan indirimler hakkında açıklamalar yapılacaktır.

II- DAVA AŞAMASINDAKİ VERGİ VE CEZALARIN YAPILANDIRMA KAPSAMINDA ÖDENMESİ

7143 sayılı Kanun’un 3. maddesi ile Maliye Bakanlığına, il özel idarelerine ve belediyelere bağlı tahsil dairelerince takip edilen dava açma süresi geçmemiş veya dava safhasında bulunan kesinleşmemiş amme alacaklarının yapılandırılmasına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. 7143 sayılı Kanunla getirilen en önemli imkanlardan biri de mükelleflerle vergi idaresi arasında devam eden ihtilaflara sulh yoluyla çözüme kavuşturulmasına olanak sağlanmasıdır. Davaya konu olan ihtilaflı vergi alacakları ve vergi cezaları ile idari para cezaları yapılandırılmaya konu edilebilmektedir. İhtilaflı vergi alacakları ile idari para cezaları, dava aşamasına ve karar durumuna göre %80’e varan oranlarda indirimlerle yapılandırma başvurusuna konu edilebilecek ve vergi ihtilafları sulh yoluyla sonlandırılabilecektir. Kanundan yararlanmak isteyen mükellefler 31 Temmuz 2018 tarihine (bu tarih dâhil) kadar bağlı oldukları vergi dairesine yazılı olarak başvuruda bulunacaklardır. Şimdi mükelleflere mevcut ihtilafların yargılama süreci ve karar durumuna göre yapılandırmanın sağlayacağı imkanlara değinelim.

● Dava Açma Süresi Geçmemiş ya da İhtilaf Vergi Mahkemesinde İse Yapılandırma

İhtilaflı vergi alacakları dava aşamasına göre yapılandırılacak olup dava açma süresi geçmemiş ya da ihtilaf vergi mahkemesinde (henüz karara bağlanmamış) ise; vergi aslının %50’sinin, gecikme faizi ve zammı yerine Yİ-ÜFE oranları esas alınarak güncellenen tutarın ödenmesi gerekmektedir. Bu durumda, vergi aslının %50’sinin, vergi aslına bağlı olan (vergi ziyaı) cezaların tamamının, gecikme faizi ve zammının tahsilinden vazgeçilecektir.

● İhtilafın Üst Yargıda Olması Durumunda Yapılandırma

Bu durumda, vergi mahkemesince veya istinaf başvurusu üzerine bölge idare mahkemesince verilmiş en son karara bakılacaktır. Vergi Mahkemesi/Bölge İdare Mahkemesi vergiyi terkin etmişse, yani en son karar terkin ise, vergi aslının %20’sinin, gecikme faizi ve zammı yerine Yİ-ÜFE oranları esas alınarak güncellenen tutarın ödenmesi gerekmektedir. Bu durumda, vergi aslının %80’inin, vergi aslına bağlı olan (vergi ziyaı) cezaların tamamının, gecikme faizi ve zammı gibi fer’i alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilecektir. Vergi Mahkemesi/Bölge İdare Mahkemesinin en son kararı tasdik ya da tadilen tasdik ise; tasdik edilen vergi aslının tamamının, terkin edilen kısmın %20’sinin, gecikme faizi ve zammı yerine Yİ-ÜFE oranları esas alınarak gücellenen tutarın ödenmesi gerekmektedir. Bu durumda, terkin edilen vergi aslının %80’inin, vergi aslına bağlı olan (vergi ziyaı) cezaların tamamının, gecikme faizi ve zammı gibi fer’i alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilecektir.

● İhtilafa Konu Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezalarında Yapılandırma

Usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında dava açma süresi geçmemiş veya vergi mahkemesinde devam ediyorsa cezanın %25’i, en son karar terkin ise terkin edilen cezanın %10’u, en son karar tasdik veya tadilen tasdik ise tasdik edilen cezanın %50’si, terkin edilen kısmın %10’u ödenecektir. Bu durumda, kalan cezaların tahsilinden vazgeçilecektir.

● İhtilafa konu idari para cezalarında yapılandırma

İdari para cezalarına karşı açılan dava açma süresi geçmemiş veya dava ilk derece mahkemesinde ise %50’si, en son karar terkin ise terkin edilen cezanın %20’si, en son karar tasdik veya tadilen tasdik ise tasdik edilen cezanın tamamı, terkin edilen cezanın %20’si ödenecektir. Bu durumda, kalan cezaların, faiz, gecikme faizi ve zammı gibi fer’i alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilecektir.

● Dava açma süresi geçmemiş veya ihtilaf konusu olan trafik para cezalarında yapılandırma

7143 sayılı Kanun’un yayımlandığı 18.05.2018 tarihi itibarıyla yargı mercilerinde ihtilaf konusu olan veya dava açma süresi geçmemiş bulunan trafik para cezaları, karayolu taşıma para cezaları, köprü ve otoyollardan ihlalli geçiş para cezalarında davanın bulunduğu aşama ile karar durumuna göre ceza tutarında yukarıda belirtildiği üzere %50 ile %80’e varan oranlarda indirim yapılarak sulh yolu ile ihtilaf sonlandırılabilecektir.

III- KESİNLEŞMEMİŞ VEYA DAVA SAFHASINDA BULUNAN ALACAKLARDA BAŞVURU VE ÖDEME

Maliye Bakanlığı’na bağlı vergi dairelerince ikmalen, re’sen veya idarece yapılan tarhiyatlarla ilgili davalara konu alacaklar açısından madde hükmünden yararlanmak isteyenlerin 1 Seri No.lu 7143 Sayılı Yapılandırma Kanunu Genel Tebliğ ekinde yer alan durumlarına uygun dilekçeyi  (Ek: 3/A, 3/B, 3/C, 3/D) iki örnek hazırlayarak 31 Temmuz 2018 tarihine (bu tarih dâhil) kadar bağlı bulundukları vergi dairesine vermeleri gerekmektedir. İlk taksitin ise 1 Ekim 2018 tarihine kadar (30.09.2018 tarihi Pazar gününe denk geldiğinden) ödenmesi gerekmektedir. Yapılandırma kapsamında olan borçların peşin veya taksitler halinde ödeme imkanı bulunmaktadır. Ödemelerin peşin olarak nakit veya kredi kartıyla, mahsuben ödeme, ikişer aylık dönemler halinde 6, 9, 12 ve 18 taksitte ödeme imkanı bulunmaktadır.

Yapılandırılan borçlar borçlunun tercihine göre taksitler halinde veya peşin olarak, Gelir İdaresi Başkanlığı internet adresi (www.gib.gov.tr) üzerinden anlaşmalı bankaların banka kartı/kredi kartıyla, banka hesabından havale yöntemiyle, yabancı ülkede faaliyet gösteren bankalara ait kartlarla, vergi tahsiline yetkili bankalar, vergi dairesi vezneleri aracılığıyla ödenebilecektir. Kanun kapsamında yapılandırılan tutarların tamamının ilk taksit ödeme süresi (1 Ekim 2018 tarihine kadar) içinde peşin olarak ödenmesi halinde, bu tutarlara katsayı uygulanmayacak, Yİ-ÜFE oranında hesaplanan tutardan % 90 indirim yapılacak, idari para cezası aslından ise %25 indirim yapılacaktır. Taksitle ödeme seçeneği tercih edilerek, yapılandırılan alacağa ilişkin ilk taksitin süresinde ve tam olarak ödenmiş olması şartıyla kalan taksitlerin tamamının ikinci taksit ödeme süresi içinde (30 Kasım 2018) ödenmesi halinde, bu tutarlara katsayı uygulanmayacak ve Yİ-ÜFE oranında hesaplanan tutardan %50 indirim yapılacaktır.

IV- KANUN’UN YAYIMLANDIĞI 18.05.2018 TARİHİ İTİBARIYLA YARGI KARARINA GÖRE KESİNLEŞTİĞİ HÂLDE ÖDEME SÜRESİ BELİRLENMEMİŞ ALACAKLARIN YAPILANDIRILMASI

Yukarıda bölümlerde kesinleşmemiş veya dava safhasında bulunan alacakların yapılandırma kapsamında ne şekilde ödeneceği konusunu inceledik. Ancak, Kanunun yayımlandığı 18 Mayıs 2018 tarihi itibariyle yargı kararlarına göre kesinleştiği halde henüz ödeme süresi belirlenmemiş alacakların varlığı da söz konusu olabilmektedir. Konu hakkında 26.05.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri No.lu 7143 Sayılı Kanun Genel Tebliğinde gerekli açıklamalar yapılmış bulunmaktadır. 7143 sayılı Kanun’un 2. maddesinde bu Kanunun kapsadığı dönemlere ilişkin olup, Kanunun yayımı tarihi olan 18.05.2018 itibarıyla yargı kararı ile kesinleştiği hâlde mükellefe ödemeye yönelik tebligatın yapılmadığı alacaklar için mükelleflerce bu Kanunda öngörülen süre (31.07.2018 tarihine kadar) ve şekilde başvuruda bulunulması koşuluyla bu alacakların da bu madde hükümlerinden yararlandırılacağı, bu hüküm kapsamına giren alacaklar için ayrıca tebligat yapılmayacağı ve alacakların vade tarihi olarak Kanunun yayımı tarihi olan 18.05.2018 tarihinin kabul edileceği, bu kapsamda yapılandırılan tutarların Kanun’da öngörülen süre ve şekilde ödenmemesi hâlinde de vade tarihinde değişiklik yapılmayacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre, Kanunun kapsadığı dönemlerle ilgili olup, tarhiyata ilişkin mahkemelerce verilerek taraflardan birine tebliğ edilen ve bu Kanun’un yayımı tarihi olan 18.05.2018 tarihi itibarıyla kesinleşen yargı kararına istinaden vergi dairelerince mükellefe ödemeye yönelik tebligatın (Vergi Mahkemesi/Bölge İdare Mahkemesi/Danıştay Kararına Göre Vergi/Ceza İhbarnamesi) yapılmaması nedeniyle borcun vadesinin belirlenmediği alacaklar için bu Kanunda öngörülen süre ve şekilde başvuruda bulunulması koşuluyla Kanun’un 2. maddesinde yer alan kesinleşmiş alacakların yapılandırılmasına ilişkin hükümlerinden yararlanılabilecektir.

Bu durumda, borçlunun başvuru dilekçesinde kapsama giren borçları için Kanun hükümlerinden yararlanmak istediğini belirtmesi şartıyla, bu alacaklar için ayrıca vergi dairesince mükellefe Vergi Mahkemesi/Bölge İdare Mahkemesi/Danıştay Kararına Göre Vergi/Ceza İhbarnamesi tebliğ edilmeyecek ve alacakların vade tarihi olarak Kanunun yayımı tarihi olan 18.05.2018 tarihi kabul edilecektir. Yapılandırılacak alacakların yalnızca vergi aslı veya vergi aslı ile birlikte asla bağlı vergi cezası olması durumunda, verginin tamamı ile bu tutar üzerinden gecikme faizi yerine Yİ-ÜFE tutarı hesaplanacaktır. Alacak aslı ile Yİ-ÜFE tutarı toplanarak yapılandırılan alacak tutarının Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmesi şartıyla alacak asıllarıyla ilgili gecikme faizi ile asla bağlı cezaların tahsilinden vazgeçilecektir. Alacağın yalnızca asla bağlı vergi cezası olması ve vergi aslının Kanunun yayımı tarihi olan 18.05.2018’den önce ödenmiş olması durumunda, herhangi bir başvuruya bağlı olmaksızın bu cezaların tamamının tahsilinden vazgeçilecektir.

Öte yandan, alacağın yalnızca asla bağlı olmayan vergi cezası olması durumunda, bu vergi cezalarının (I. ve II. derece usulsüzlük cezaları ile özel usulsüzlük cezaları) %50’sinin Kanunda belirtilen süre ve şekilde tamamen ödenmesi şartıyla cezaların kalan %50’sinin tahsilinden vazgeçilecektir. 7143 sayılı Kanun’un yayımı tarihi olan 18.05.2018 tarihinden sonra bu kapsamda olan alacaklara yönelik başvuru süresi içinde yapılmış ödemelere ilişkin tebligatlar hakkında da başvurulması şartıyla aynı hükümler uygulanacak ve alacakların vade tarihi olarak Kanunun yayımı tarihi olan 18.05.2018 tarihi kabul edilecektir.

Diğer taraftan, Kanunun yayımı tarihi olan 18.05.2018 tarihinden önce kapsama giren alacaklara karşılık kısmi ödeme yapılmış olması hâlinde ödenmemiş kısım için bu madde hükümlerinden yararlanılabilecektir. Ancak, kapsama giren alacakların Kanunun yayımı tarihi olan 18.05.2018 tarihinden önce tamamının ödenmiş olması hâlinde bu madde hükümlerinden yararlanılamayacaktır. Ayrıca, bu kapsamdaki alacaklar için yapılandırmadan yararlanılması durumunda, kapsama giren alacaklar için tebligat yapılmayacağı gibi alacakların vade tarihi olarak Kanun’un yayımı tarihi olan 18.05.2018 tarihi kabul edileceğinden, madde hükümlerinin ihlal edilmesi hâlinde söz konusu alacaklar için Vergi Mahkemesi/Bölge İdare Mahkemesi/Danıştay Kararına Göre Vergi/Ceza İhbarnamesi tebliğ edilmeksizin ve Kanunun yayımlandığı 18.05.2018 tarihi vade tarihi kabul edilmek suretiyle takip ve tahsil işlemlerine devam edilecektir. Ancak, borçlu tarafından yapılandırma hükmünden yararlanmak için başvuruda bulunulmaması durumunda, vergi dairesince alacağa yönelik Vergi Mahkemesi/Bölge İdare Mahkemesi/Danıştay Kararına Göre Vergi/Ceza İhbarnamesi tebliğ edilecektir(2).

V- SONUÇ

Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin 7143 sayılı Kanunla mükelleflere getirilen en önemli imkanlardan biri de vergi ihtilaflarının sulh yoluyla sonlandırılmasında %80’e varan oranda indirimin söz konusu olabilmesidir. Uzun süren yargı süreçlerini ve sonucunda davayı kazanıp kazanılamayacağının bilinmemesi dikkate alındığında dava açılmaması veya açılmış davalardan vazgeçilmesi şartıyla vergi idaresi ile mükellefler arasındaki ihtilafların sulh yoluyla sonlandırılmasına imkan veren bu imkandan mükelleflerin yararlanmasında büyük fayda vardır. Yapılandırma başvurusunda bulunulan borca ilişkin dava açılmaması ve açılmış davalardan vazgeçilmesi şarttır. Kesinleşmemiş veya dava safhasında bulunan alacaklar için yapılandırma başvurularının 31.07.2018 tarihine kadar yapılması gerekmektedir.

Bir başka ifadeyle, Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerince ikmalen, re’sen veya idarece yapılan tarhiyatlarla ilgili davalara konu alacaklar açısından ihtilaflı alacaklarla ilgili hükümlerden yararlanmak isteyen mükelleflerin 1 Seri No.lu Genel Tebliğ ekinde yer alan durumlarına uygun dilekçeyi  hazırlayarak 31.07.2018 tarihine kadar bağlı bulundukları vergi dairesine vermeleri gerekmektedir. Yapılandırılan borçlar, borçlunun tercihine göre peşin veya taksitler halinde ödenebilecektir. Peşin ödemelerde büyük bir avantaj sunulmakta olup peşin ödemelerin, ilk taksit ödeme süresinin son günü olan 1 Ekim 2018 tarihine (30.09.2018 tarihi Pazar gününe rastladığından) kadar yapılması gerekmektedir. Peşin ve ilk iki taksit ödeme süresi içindeki ödemelerde, yapılandırılan borçlara herhangi bir katsayı uygulanmayacaktır. Yapılandırılan borcun; tamamının ilk taksit ödeme süresi içinde ödenmesi halinde fer’i alacaklar yerine hesaplanan Yİ-ÜFE tutarının %90’ından, taksitli ödeme seçeneği tercih edilmesi halinde ilk taksitin süresinde ödenmesi şartıyla ikinci taksit ödeme süresi içinde (30 Kasım 2018) kalan taksitlerin tamamının ödenmesi halinde ise %50’sinden vazgeçilecektir(3). Kısacası mükellefler tarafından yapılandırılan borçların peşin veya ilk iki taksit süresi içinde ödenmesi halinde mevcut indirim ve avantajlar daha da artmaktadır.


*           Gelir İdaresi Grup Başkanı

()         Bu yazıda yer alan görüşler tümüyle yazarına ait olup, hiçbir şekilde görev yaptığı Kurum’u bağlamaz, yazarın görev yaptığı Kurumun görüşü olarak kullanılamaz ve değerlendirilemez.

(1)         26.05.2018 tarih ve 30432 (1. mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.

(2)         26.05.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri No.lu Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin 7143 Sayılı Kanun Genel Tebliği.

(3)         7143 sayılı Kanun’un uygulanmasına ilişkin ayrıntılı bilgi ve açıklamalara, Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesinden (www.gib.gov.tr) veya Vergi İletişim Merkezi’nin 444 0 189 numaralı telefon hattından ulaşılabilmesi mümkün bulunmaktadır.


  • Mevzuatta Son Çıkanlar